Alfa-ketoglutaran wapnia (Ca-AKG) - co to jest?

Wapń to niezbędny pierwiastek mineralny, który uczestniczy nie tylko w budowie kości, z czym najbardziej jest kojarzony, ale również w wielu innych procesach biologicznych. Alfa-ketoglutaran jest natomiast naturalnym związkiem powstającym w organizmie podczas przemian energetycznych. Połączenie alfa-ketoglutaranu z wapniem tworzy alfa-ketoglutaran wapnia, określany skrótem Ca-AKG. W ostatnich latach związek ten jest coraz częściej badany, zwłaszcza pod kątem metabolizmu i procesów związanych ze starzeniem organizmu.

1. Czym jest wapń i alfa-ketoglutaran wapnia?
2. Źródła wapnia, zawartość i zalecane spożycie
3. Działanie, formy i dawkowanie Ca-AKG
4. FAQ - najczęściej zadawane pytania o Ca-AKG

Czym jest wapń i alfa-ketoglutaran wapnia?

Wapń jest jednym z podstawowych składników mineralnych potrzebnych człowiekowi. Większość jego zasobów znajduje się w kościach i zębach, gdzie stanowi ważny element ich budowy. Mniejsze ilości wapnia są obecne we krwi i innych tkankach, ponieważ pierwiastek ten bierze również udział w pracy mięśni, przewodzeniu impulsów nerwowych, krzepnięciu krwi i działaniu niektórych enzymów.

Alfa-ketoglutaran, czyli AKG, nie jest składnikiem mineralnym. Jest związkiem, który organizm sam wytwarza podczas przemian składników odżywczych. Powstaje między innymi w cyklu kwasu cytrynowego, czyli szeregu reakcji zachodzących w komórkach, dzięki którym energia z pożywienia może zostać wykorzystana przez organizm. AKG uczestniczy także w przemianach aminokwasów i może być przekształcany między innymi do glutaminianu.

Alfa-ketoglutaran wapnia jest połączeniem tych dwóch składników. W publikacjach i na etykietach można spotkać oznaczenia Ca-AKG, CaAKG lub calcium alpha-ketoglutarate.

Źródła wapnia, zawartość i zalecane spożycie

Najwięcej wapnia w typowej diecie dostarczają mleko i produkty mleczne. Szklanka mleka może zawierać około 280-300 mg wapnia, a porcja jogurtu około 300-400 mg. Dobrym źródłem mogą być również sery, szczególnie twardsze, oraz ryby spożywane razem z drobnymi ośćmi, takie jak sardynki. Wapń znajduje się także w produktach roślinnych.

W przypadku alfa-ketoglutaranu sytuacja wygląda inaczej. AKG nie jest składnikiem, którego głównym źródłem w organizmie jest żywność. Powstaje przede wszystkim wewnątrz komórek podczas przemian glukozy, aminokwasów i innych związków uczestniczących w cyklu kwasu cytrynowego.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności  (EFSA) ustalił referencyjne spożycie populacyjne wapnia na 1000 mg dziennie dla osób w wieku 18-24 lat oraz 950 mg dziennie od 25. roku życia. Wartości te dotyczą całkowitej ilości wapnia dostarczanej z dietą i ewentualnymi suplementami. Na etykietach produktów spożywczych stosuje się natomiast referencyjną wartość spożycia wynoszącą 800 mg dziennie dla osoby dorosłej.

AKG i wapń - najważniejsze różnice w składnikach Ca-AKG

Działanie, formy i dawkowanie Ca-AKG

W doświadczeniach laboratoryjnych i badaniach na zwierzętach analizowano udział AKG w metabolizmie energetycznym, regulacji aktywności genów i procesach związanych ze starzeniem komórek. Nie można jednak obecnie potwierdzić, że Ca-AKG spowalnia starzenie, wydłuża życie albo „odmładza” organizm.

Ca-AKG występuje najczęściej w kapsułkach lub proszku. W części badań stosowano również preparaty o przedłużonym uwalnianiu. Nie ustalono jednak oficjalnej zalecanej dziennej dawki Ca-AKG dla zdrowych osób. Dawki wykorzystywane w badaniach, na przykład około 1 g dziennie, należy traktować jako element konkretnego protokołu badawczego, a nie jako uniwersalne zalecenie suplementacyjne.

W przypadku preparatów zawierających Ca-AKG trzeba również odróżnić działanie alfa-ketoglutaranu od działania wapnia. Dla wapnia istnieją zatwierdzone w Unii Europejskiej oświadczenia zdrowotne. Można między innymi wskazać, że wapń pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów, przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania mięśni, prawidłowego przekaźnictwa nerwowego, prawidłowego krzepnięcia krwi oraz prawidłowego metabolizmu energetycznego. Takie oświadczenia mogą być jednak stosowane tylko wtedy, gdy produkt dostarcza odpowiednio dużą ilość wapnia.

„Ca-AKG łączy wapń z alfa-ketoglutaranem – związkiem naturalnie uczestniczącym w metabolizmie komórkowym. To interesujący kierunek badań, szczególnie w kontekście procesów związanych ze starzeniem, ale obecne dane nie pozwalają traktować Ca-AKG jako sprawdzonego sposobu na spowolnienie starzenia czy wydłużenie życia.”

FAQ - najczęściej zadawane pytania o Ca-AKG

Co to jest Ca-AKG?

Ca-AKG, czyli alfa-ketoglutaran wapnia (calcium alpha-ketoglutarate), jest połączeniem alfa-ketoglutaranu (AKG) i wapnia. AKG to naturalny związek występujący w organizmie i uczestniczący m.in. w cyklu kwasu cytrynowego oraz przemianach aminokwasów.

Czym Ca-AKG różni się od zwykłego wapnia?

Wapń jest składnikiem mineralnym potrzebnym m.in. do utrzymania zdrowych kości i prawidłowego funkcjonowania mięśni. Ca-AKG zawiera natomiast również alfa-ketoglutaran, dlatego nie należy traktować obu nazw jako określeń tego samego składnika.

Czy Ca-AKG jest naturalnie obecny w żywności?

AKG powstaje przede wszystkim wewnątrz organizmu podczas przemian metabolicznych. Ca-AKG jest natomiast formą spotykaną głównie w suplementach diety, najczęściej w kapsułkach lub proszku.

Dlaczego Ca-AKG jest badany w kontekście starzenia?

AKG uczestniczy w ważnych procesach metabolicznych, dlatego naukowcy badają jego możliwy wpływ na procesy zachodzące wraz z wiekiem. Ciekawe wyniki uzyskano m.in. w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach. Nie oznacza to jednak, że wykazano działanie przeciwstarzeniowe Ca-AKG u ludzi.

Czy Ca-AKG wydłuża życie?

Na podstawie przedstawionych badań nie można tego potwierdzić u ludzi. W badaniu z 2020 roku suplementacja alfa-ketoglutaranu przyniosła interesujące rezultaty dotyczące długości życia i okresu życia w zdrowiu u myszy, ale takich wyników nie można bezpośrednio przenosić na człowieka.

Jak dawkować Ca-AKG?

Nie ustalono oficjalnej, uniwersalnej dziennej dawki Ca-AKG dla zdrowych osób. W niektórych badaniach stosowano około 1 g dziennie, ale jest to dawka wynikająca z konkretnego protokołu badawczego, a nie ogólne zalecenie suplementacyjne. W przypadku suplementu należy przede wszystkim stosować się do sposobu użycia określonego dla danego preparatu.

Czy Ca-AKG dostarcza wapnia?

Tak, ponieważ wapń jest częścią tego związku. Trzeba jednak sprawdzić na etykiecie, ile wapnia rzeczywiście dostarcza konkretna porcja produktu. Sama masa Ca-AKG nie jest równoznaczna z taką samą ilością wapnia.

Ile wapnia potrzebuje osoba dorosła?

Według wartości przytoczonych w artykule EFSA określiła referencyjne spożycie populacyjne na 1000 mg dziennie dla osób w wieku 18–24 lat i 950 mg od 25. roku życia. Wartości te dotyczą całkowitej podaży wapnia, a więc przede wszystkim diety oraz ewentualnej suplementacji.

Źródła:

• Asadi Shahmirzadi, A., Edgar, D., Liao, C. Y., Hsu, Y. M., Lucanic, M., Asadi Shahmirzadi, A., Wiley, C. D., Gan, G., Kim, D. E., Kasler, H. G., Kuehnemann, C., Kaplowitz, B., Bhaumik, D., Riley, R. R., Kennedy, B. K., & Lithgow, G. J. (2020). Alpha-Ketoglutarate, an Endogenous Metabolite, Extends Lifespan and Compresses Morbidity in Aging Mice. Cell metabolism, 32(3), 447–456.e6. https://doi.org/10.1016/j.cmet.2020.08.004
• Gyanwali, B., Lim, Z. X., Soh, J., Lim, C., Guan, S. P., Goh, J., Maier, A. B., & Kennedy, B. K. (2022). Alpha-Ketoglutarate dietary supplementation to improve health in humans. Trends in endocrinology and metabolism: TEM, 33(2), 136–146. https://doi.org/10.1016/j.tem.2021.11.003
• Wu, N., Yang, M., Gaur, U., Xu, H., Yao, Y., & Li, D. (2016). Alpha-Ketoglutarate: Physiological Functions and Applications. Biomolecules & therapeutics, 24(1), 1–8. https://doi.org/10.4062/biomolther.2015.078