Ashwagandha w kosmetykach - jak wpływa na pielęgnację skóry

Ashwagandha jest kojarzona przede wszystkim z preparatami doustnymi, które znane są z tradycyjnego zielarstwa ajurwedyjskiego. Warto jednak wiedzieć, że ekstrakty z tej rośliny bywają też wykorzystywane jako składniki kosmetyczne. Zainteresowanie ashwagandhą w tym zakresie wynika z obecności różnych związków chemicznych, których właściwości są analizowane między innymi w badaniach laboratoryjnych. Na ten moment jednak dane dotyczące miejscowego stosowania ekstraktów z ashwagandhy u ludzi są ograniczone.

1. Charakterystyka ashwagandhy
2. Korzeń ashwagandhy
3. Ashwagandha w kosmetykach
4. FAQ

Charakterystyka ashwagandhy

Ashwagandha, czyli witania ospała (Withania somnifera), należy do rodziny psiankowatych, tej samej co pomidor, papryka, ziemniak i miechunka. Jest wieloletnim półkrzewem lub niewielkim krzewem rosnącym przede wszystkim w ciepłym i suchym klimacie. Jej naturalny zasięg jest bardzo szeroki i obejmuje obszary od południowej Europy i Afryki po Azję Południową, Chiny oraz Mjanmę.

W zależności od warunków roślina osiąga zwykle od kilkudziesięciu centymetrów do około 1,5 m wysokości, a niektóre okazy mogą być wyższe. Pędy są rozgałęzione, częściowo zdrewniałe i pokryte drobnymi włoskami, które mogą nadawać im szary odcień. Liście są pojedyncze, owalne lub jajowate, najczęściej matowozielone. Kwiaty ashwagandhy są małe, niepozorne, dzwonkowate i żółtozielone.

Po przekwitnięciu tworzą się kuliste, pomarańczowoczerwone jagody otoczone powiększonym, cienkim kielichem przypominającym papierową osłonkę. Wygląd owoców przypomina miechunkę (Physalis), co wynika z pokrewieństwa obu roślin. Pod ziemią znajduje się rozgałęziony, jasnobrązowy korzeń, będący najczęściej wykorzystywaną częścią rośliny.

Korzeń ashwagandhy

Korzeń ashwagandhy ma intensywny, charakterystyczny zapach. Z tego powodu sanskrycka nazwa tej rośliny została utworzona ze słów ashwa („koń”) i gandha („zapach”). Po wysuszeniu korzeń jest twardy, włóknisty i ma barwę od kremowej do brunatnej. Przed ekstrakcją zwykle rozdrabnia się go na mniejsze fragmenty lub proszek. Do otrzymywania składników kosmetycznych mogą służyć także liście lub cała roślina, skład ekstraktu zależy od użytego surowca, rozpuszczalnika i sposobu produkcji. Wśród charakterystycznych składników ashwagandhy znajdują się między innymi witanolidy, w tym witaferyna A i witanolid A, lecz ich zawartość nie jest taka sama w każdym ekstrakcie.

Podstawowe dane na temat ashwagandhy

Ashwagandha w kosmetykach

W recepturach kosmetycznych ashwagandha występuje zazwyczaj jako gotowy ekstrakt wodny, wodno-glicerynowy, glikolowy, alkoholowy albo umieszczony w nośniku tłuszczowym. W unijnej bazie danych kosmetycznych składnik „Withania Somnifera Extract” jest opisany jako ekstrakt z całej rośliny, jednak na etykietach preparatów z ashwagandhą można również spotkać nazwę wskazującą na wykorzystanie konkretnej części rośliny, na przykład korzenia.

Sama obecność ashwagandhy w unijnym rejestrze nie pozwala określić, ile ekstraktu zawierają wszystkie dostępne na rynku preparaty, ani czy zostały one standaryzowane na wybrane związki (np. witanolidy). Przez to produkty zawierające ekstrakty z różnych części rośliny nie powinny być traktowane jako identyczne.

Ekstrakt z witani ospałej może być dodawany do kremów, emulsji, balsamów, serum, masek, toników, preparatów myjących oraz kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji skóry głowy. Nie jest zwykle podstawą całej receptury, lecz jednym z wielu składników towarzyszących substancjom nawilżającym, aromatom, emolientom, olejom, antyoksydantom kosmetycznym, zagęstnikom i konserwantom.

Ashwagandha może więc wpływać na pielęgnację skóry jako składnik kosmetyków, przy czym o właściwościach gotowego produktu decydują rodzaj i stężenie ekstraktu oraz cała receptura. O właściwościach danego kosmetyku decyduje pełny skład, stężenia poszczególnych substancji, pH, rodzaj podłoża oraz sposób zabezpieczenia kosmetyku przed utlenianiem i rozwojem drobnoustrojów.

 „Ashwagandha coraz częściej pojawia się w składach kosmetyków, jednak nie należy przypisywać jej wyjątkowych właściwości wyłącznie na podstawie obecności w recepturze. O działaniu preparatu decyduje przede wszystkim cały skład kosmetyku, stężenie ekstraktu oraz jakość zastosowanej formulacji.” Anna Zięba - Dietetyk

FAQ

Czy ashwagandha jest często stosowana w kosmetykach?

Tak. Ekstrakty z ashwagandhy można znaleźć m.in. w kremach, serum, balsamach, maskach, tonikach oraz kosmetykach do pielęgnacji skóry głowy.

Jakie składniki aktywne zawiera ashwagandha?

Najbardziej charakterystycznymi związkami są witanolidy, w tym witaferyna A i witanolid A, a także alkaloidy. Ich zawartość zależy od części rośliny oraz sposobu przygotowania ekstraktu.

Czy ashwagandha działa przeciwstarzeniowo?

Badania laboratoryjne oraz pojedyncze badania kliniczne sugerują, że ekstrakty z ashwagandhy mogą wpływać na kondycję skóry i ograniczać niektóre oznaki fotostarzenia. Obecnie liczba badań z udziałem ludzi jest jednak ograniczona, dlatego potrzebne są dalsze analizy.

Czy kosmetyki z ashwagandhą nawilżają skórę?

Mogą wspierać pielęgnację skóry, jednak efekt nawilżający zależy głównie od całej receptury kosmetyku, w tym obecności humektantów, emolientów i innych składników aktywnych.

Czy wszystkie kosmetyki z ashwagandhą są takie same?

Nie. Produkty mogą zawierać ekstrakty z różnych części rośliny (np. korzenia lub liści), otrzymywane różnymi metodami i o różnym stężeniu substancji bioaktywnych. Dlatego nie należy zakładać, że każdy kosmetyk z ashwagandhą będzie miał takie same właściwości.

Źródła:

• Narra, K., Naik, S. K., & Ghatge, A. S. (2023). A Study of Efficacy and Safety of Ashwagandha (Withania somnifera) Lotion on Facial Skin in Photoaged Healthy Adults. Cureus, 15(3), e36168. https://doi.org/10.7759/cureus.36168
• Sikandan, A., Shinomiya, T., & Nagahara, Y. (2018). Ashwagandha root extract exerts anti‑inflammatory effects in HaCaT cells by inhibiting the MAPK/NF‑κB pathways and by regulating cytokines. International journal of molecular medicine, 42(1), 425–434. https://doi.org/10.3892/ijmm.2018.3608
• Gaurav, H., Yadav, D., Maurya, A., Yadav, H., Yadav, R., Shukla, A. C., Sharma, M., Gupta, V. K., & Palazon, J. (2023). Biodiversity, Biochemical Profiling, and Pharmaco-Commercial Applications of Withania somnifera: A Review. Molecules (Basel, Switzerland), 28(3), 1208. https://doi.org/10.3390/molecules28031208