Kora wierzby białej - co to jest? Właściwości, działanie

Wierzba biała (Salix alba L.) to gatunek drzewa liściastego należący do rodziny wierzbowatych. Kora wierzby białej stanowi surowiec zielarski stosowany głównie w produkcji preparatów przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Odpowiada za to salicyna, czyli substancja, z której w organizmie powstaje kwas salicylowy. Ten z kolei jest spokrewniony z powszechnie znaną aspiryną, dzięki czemu działanie wierzby białej bywa określane jako łagodniejszy, naturalny środek hamujący ból i stan zapalny.

1. Wygląd i występowanie wierzby białej
2. Właściwości i działanie kory wierzby białej

Wygląd i występowanie wierzby białej

Wierzba biała wyróżnia się smukłą koroną, długimi i wąskimi liśćmi o srebrzystym odcieniu na spodniej stronie oraz jasnoszarą korą. Drzewo może osiągać nawet do 25-30 metrów wysokości i spotykane jest najczęściej nad rzekami, jeziorami, czy na wilgotnych łąkach. Dobrze toleruje okresowe zalewanie wodą.

Występuje w niemal całej Europie, w zachodniej i środkowej Azji, a także w północnej Afryce. W sklepach zielarskich i aptekach dostępna jest w postaci suszonej kory do zaparzania, kapsułek oraz tabletek standaryzowanych na zawartość salicyny, a także w formie mieszanek ziołowych, syropów czy ekstraktów płynnych (wodnych i alkoholowych).

Ogólna charakterystyka wierzby białej

Właściwości i działanie kory wierzby białej

Na ból kręgosłupa

W przeglądzie obejmującym kilka badań wykazano, że ekstrakt z kory wierzby białej z dawką do 240 mg salicyny dziennie był skuteczny u osób z bólem dolnego odcinka kręgosłupa, a jego działanie było zależne od dawki. W niektórych przypadkach działanie dorównywało rofekoksybowi (lek przeciwbólowy i przeciwzapalny z grupy tzw. inhibitorów COX-2).

Na stawy

W chorobie zwyrodnieniowej stawów wyniki były niespójne, a w reumatoidalnym zapaleniu stawów poprawy nie potwierdzono, przy czym część badań miała zbyt małą liczebność, by wyciągać jednoznaczne wnioski.

W dużym, sześciomiesięcznym badaniu obserwacyjnym, w którym uczestniczyło ponad 400 osób z bólem pleców i chorobą zwyrodnieniową stawów, stosowanie ekstraktu wiązało się z systematycznym zmniejszaniem natężenia bólu. Preparat był dobrze tolerowany, a jednoczesne przyjmowanie innych leków przeciwbólowych, takich jak NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. ibuprofen, diklofenak), czy opioidy, nie powodowało zauważalnych interakcji.

Skuteczna dawka

Z kolei w czterotygodniowym badaniu z udziałem ponad 200 osób z przewlekłym bólem krzyża większą skuteczność zaobserwowano przy wyższej dawce 240 mg salicyny, a efekt przeciwbólowy był widoczny już po tygodniu leczenia. Wykazano, że niższa dawka 120 mg dawała mniejsze rezultaty.

Czas i tolerancja 

W innym badaniu obserwacyjnym dotyczącym pacjentów z gonartrozą (choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego) i koksartrozą (choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego) lekarze i pacjenci oceniali działanie kory wierzby jako porównywalne do standardowych metod leczenia. Poprawa pojawiała się później, jednak tolerancja była oceniana lepiej, ponieważ nie zgłaszano dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, które zdarzały się w grupie leczonej konwencjonalnymi środkami.

Źródła:

• Vlachojannis, J. E., Cameron, M., & Chrubasik, S. (2009). A systematic review on the effectiveness of willow bark for musculoskeletal pain. Phytotherapy research : PTR, 23(7), 897–900. https://doi.org/10.1002/ptr.2747
• Beer, A. M., & Wegener, T. (2008). Willow bark extract (Salicis cortex) for gonarthrosis and coxarthrosis--results of a cohort study with a control group. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 15(11), 907–913. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2008.07.010
• Uehleke, B., Müller, J., Stange, R., Kelber, O., & Melzer, J. (2013). Willow bark extract STW 33-I in the long-term treatment of outpatients with rheumatic pain mainly osteoarthritis or back pain. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 20(11), 980–984. https://doi.org/10.1016/j.phymed.2013.03.023
• Biegert, C., Wagner, I., Lüdtke, R., Kötter, I., Lohmüller, C., Günaydin, I., Taxis, K., & Heide, L. (2004). Efficacy and safety of willow bark extract in the treatment of osteoarthritis and rheumatoid arthritis: results of 2 randomized double-blind controlled trials. The Journal of rheumatology, 31(11), 2121–2130.
• Chrubasik, S., Eisenberg, E., Balan, E., Weinberger, T., Luzzati, R., & Conradt, C. (2000). Treatment of low back pain exacerbations with willow bark extract: a randomized double-blind study. The American journal of medicine, 109(1), 9–14. https://doi.org/10.1016/s0002-9343(00)00442-3