Luteina w ciąży - jak działa i czy można ją stosować?

W czasie ciąży zapotrzebowanie organizmu na wiele składników odżywczych zmienia się i niektóre z nich nabierają szczególnego znaczenia. Odpowiednia dieta wspiera prawidłowy rozwój dziecka oraz zdrowie matki. Coraz częściej uwagę zwraca się nie tylko na witaminy i pierwiastki mineralne, ale też na inne związki obecne w warzywach i owocach. Jednym z nich jest luteina, która naturalnie występuje w żywności i ma wiele potencjalnych właściwości prozdrowotnych, budzących zainteresowanie badaczy w kontekście ciąży.

1. Charakterystyka luteiny
2. Stosowanie luteiny w ciąży

Charakterystyka luteiny

Luteina to naturalny barwnik roślinny z grupy karotenoidów, który nadaje kolor żółty i zielony wielu warzywom i owocom, najwięcej znajduje się jej w szpinaku, jarmużu, kukurydzy i w żółtkach jaj.

W organizmie człowieka gromadzi się głównie w siatkówce oka, zwłaszcza w plamce żółtej, gdzie pełni rolę naturalnego filtra chroniącego oczy przed szkodliwym działaniem światła i stresem oksydacyjnym. Jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego najlepiej wchłania się, gdy jest spożywana razem z olejami roślinnymi lub innym źródłem tłuszczu. Warto dodać, że chociaż należy do karotenoidów, to luteina nie jest witaminą i nie zamienia się w witaminę A tak jak niektóre karotenoidy, głównie beta-karoten.

Ogólna charakterystyka luteiny

Stosowanie luteiny w ciąży

W czasie ciąży obecność luteiny może być szczególnie istotna, ponieważ organizm matki transportuje ją przez łożysko do płodu. Badania wykazały, że luteina i podobny do niej barwnik, zeaksantyna, należą do głównych karotenoidów gromadzonych w łożysku oraz krwi pępowinowej, co wskazuje na ich znaczenie w rozwoju wzroku i mózgu dziecka.

Co mówią badania naukowe?

W jednym z badań klinicznych kobiety ciężarne przyjmujące od pierwszego trymestru 10 mg luteiny i 2 mg zeaksantyny razem z witaminami prenatalnymi miały wyższe stężenia tych związków we krwi, a ich dzieci po porodzie miały kilkukrotnie wyższy poziom luteiny w krwi pępowinowej.

"Naukowcy stwierdzają, że uzupełnianie kwasów omega-3 w okresie ciąży, może zapobiegać występowaniu stanu przedrzucawkowego, czyli zespołowi chorób związanych między innymi z podwyższeniem ciśnienia krwi oraz białkomoczem, zwiększać masę urodzeniową potomka i redukować zagrożenie przedwczesnym porodem." Zbyszko Tarczewski - Dietetyk

Suplementacja była dobrze tolerowana i nie powodowała działań ubocznych. U matek zaobserwowano także poprawę gęstości barwnika w plamce żółtej, a u niemowląt pewne oznaki szybszego dojrzewania siatkówki, choć ze względu na małą liczbę uczestniczek nie można jeszcze wyciągać jednoznacznych wniosków.

Kobiety karmiące

Badania przeprowadzone wśród kobiet karmiących piersią pokazały, że suplementacja 6-12 mg luteiny dziennie zwiększa jej zawartość w mleku i tym samym poprawia status luteiny u dziecka. Co ciekawe, niektóre badania obserwacyjne wykazały lepszy rozwój funkcji poznawczych u dzieci z wyższym stężeniem luteiny w organizmie. Nie wszystkie eksperymenty potwierdziły jednak korzyści, które się przypisuje luteinie, zwłaszcza jeśli chodzi o ostrość widzenia czy wrażliwość na kontrast w późniejszym wieku.

Czy jest bezpieczna?

Warto zaznaczyć, że nadmiar witaminy A, głównie w formie odzwierzęcego retinolu, może być groźny w ciąży, ponieważ wiąże się z ryzykiem wad wrodzonych i uszkodzenia wątroby. Luteina, mimo że należy do karotenoidów, to nie zamienia się w witaminę A i nie stwarza tego zagrożenia nawet przy wyższym spożyciu z diety czy suplementów.

Źródła:

• Addo, E. K., Allman, S. J., Arunkumar, R., Gorka, J. E., Harrison, D. Y., Varner, M. W., & Bernstein, P. S. (2023). Systemic Effects of Prenatal Carotenoid Supplementation in the Mother and her Child: The Lutein and Zeaxanthin in Pregnancy (L-ZIP) Randomized Trial -Report Number 1. The Journal of nutrition, 153(8), 2205–2215. https://doi.org/10.1016/j.tjnut.2023.05.024
• Kadam, I., Nebie, C., Dalloul, M., Hittelman, J., Fordjour, L., Hoepner, L., Futterman, I. D., Minkoff, H., & Jiang, X. (2024). Maternal Lutein Intake during Pregnancies with or without Gestational Diabetes Mellitus and Cognitive Development of Children at 2 Years of Age: A Prospective Observational Study. Nutrients, 16(2), 328. https://doi.org/10.3390/nu16020328
• Sherry, C. L., Oliver, J. S., Renzi, L. M., & Marriage, B. J. (2014). Lutein supplementation increases breast milk and plasma lutein concentrations in lactating women and infant plasma concentrations but does not affect other carotenoids. The Journal of nutrition, 144(8), 1256–1263. https://doi.org/10.3945/jn.114.192914
• Mahmassani, H. A., Switkowski, K. M., Scott, T. M., Johnson, E. J., Rifas-Shiman, S. L., Oken, E., & Jacques, P. F. (2021). Maternal Intake of Lutein and Zeaxanthin during Pregnancy Is Positively Associated with Offspring Verbal Intelligence and Behavior Regulation in Mid-Childhood in the Project Viva Cohort. The Journal of nutrition, 151(3), 615–627. https://doi.org/10.1093/jn/nxaa348