Marchewnik anyżowy - właściwości lecznicze, działanie, zastosowanie

Myrrhis odorata, znany powszechnie jako marchewnik anyżowy, to okazała bylina z rodziny selerowatych, osiągająca wysokość nawet półtora metra. Występuje głównie w Europie Środkowej i Południowej, gdzie spotykana jest na wilgotnych łąkach, przy zaroślach i na terenach górskich, a także w ogrodach. To roślina o wyraźnym, anyżowym zapachu, który szczególnie mocno uwalnia się przy roztarciu liści. Głównie ze względu na substancję dającą ten zapach marchewnik budzi zainteresowanie badaczy.

1. Charakterystyka marchewnika anyżowego
2. Działanie i zastosowanie marchewnika
3. Właściwości lecznicze i zastosowanie (E)-anetolu

Charakterystyka marchewnika anyżowego

Marchewnik anyżowy posiada grubą, pustą w środku i bruzdowaną łodygę, często rozgałęziającą się w wyższych partiach. Liście tej rośliny są osadzone na wyraźnych ogonkach, rozłożyste, miękkie w dotyku i delikatnie owłosione, pokryte białawym nalotem nadającym im matowy wygląd. Kwiaty zebrane w baldachy są drobne, białe, rozwijają się w porze wiosenno-letniej.

Owoce tworzą się w formie podłużnych, błyszczących rozłupek, które dojrzewając ciemnieją i rozpadają się na dwie części, zachowując przy tym charakterystyczny anyżowy aromat. Korzeń jest palowy, mocno rozwinięty, dzięki czemu roślina dobrze znosi przejściowe susze i może odrastać po zimie.

Działanie i zastosowanie marchewnika

Olejek eteryczny pozyskiwany z Myrrhis odorata zawiera bardzo wysokie stężenie (E)-anetolu. Jego udział może sięgać nawet około 83%. Dominacja (E)-anetolu może mieć znaczenie ze względu na potencjalne właściwości przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne, znane z innych roślin zawierających ten związek. W przypadku marchewnika anyżowego nie potwierdzono jednak takiego działania w badaniach farmakologicznych. Nie przeprowadzono też badań przedklinicznych na zwierzętach, które oceniłyby wpływ tej rośliny na parametry zdrowotne.

Brakuje również danych z badań klinicznych z udziałem ludzi analizujących wyłącznie Myrrhis odorata. Wszystkie dostępne publikacje ograniczają się do opisu składu chemicznego i cech botanicznych. Nie dostarczają dowodów na faktyczną skuteczność terapeutyczną tej rośliny. Obecnie jej ewentualne zastosowania opierają się wyłącznie na tradycji.

Ogólna charakterystyka marchewnika anyżowego

Właściwości lecznicze i zastosowanie (E)-anetolu

Mimo że w przypadku marchewnika anyżowego, którego głównym składnikiem olejku eterycznego jest (E)-anetol, nie potwierdzono dotąd skuteczności leczniczej w badaniach klinicznych, to warto zaznaczyć, że syntetyczna pochodna tego związku, znana jako anethole trithione, została dość dobrze przebadana i wykazuje pewne właściwości lecznicze.

"Środki powodujące zwężenie naczyń mogą predysponować do uszkodzenia błony śluzowej. Kilka doniesień wykazało, że zarówno palenie, jak i dożylne podawanie nikotyny stymulują przysadkę mózgową do uwalniania wazopresyny, silnego środka zwężającego naczynia krwionośne." Maciej Sulikowski - Ekspert SFD

Działanie ochronne jemy ustnej palaczy

Anethole trithione uznawany jest między innymi jako środek zwiększający wydzielanie śliny u osób z kserostomią, gdzie może prowadzić do wzrostu przepływu śliny i poprawy komfortu jamy ustnej. We wstępnym badaniu wykazano również, że anethole trithione może działać ochronnie na nabłonek dróg oddechowych u palaczy z dysplazją oskrzelową, redukując progresję zmian przednowotworowych.

Zespół suchego oka

Wyniki te wymagają jednak potwierdzenia w bardziej zaawansowanych eksperymentach. W innych próbach przedklinicznych wykazano także skuteczność w łagodzeniu objawów zespołu suchego oka.

Źródła:

• Li, T., Zhang, Z., Jiao, H., Zhang, L., Tian, Y., Chen, Y., Pang, X., & Zhuang, J. (2007). Determination of anethole trithione in human plasma using high performance liquid chromatography coupled with tandem mass spectrometric detection. Analytica chimica acta, 594(2), 274–278. https://doi.org/10.1016/j.aca.2007.05.038
• Caldwell, J., & Sutton, J. D. (1988). Influence of dose size on the disposition of trans-[methoxy-14C]anethole in human volunteers. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association, 26(2), 87–91. https://doi.org/10.1016/0278-6915(88)90103-2
• Lam, S., MacAulay, C., Le Riche, J. C., Dyachkova, Y., Coldman, A., Guillaud, M., Hawk, E., Christen, M. O., & Gazdar, A. F. (2002). A randomized phase IIb trial of anethole dithiolethione in smokers with bronchial dysplasia. Journal of the National Cancer Institute, 94(13), 1001–1009. https://doi.org/10.1093/jnci/94.13.1001
• Hamada, T., Nakane, T., Kimura, T., Arisawa, K., Yoneda, K., Yamamoto, T., & Osaki, T. (1999). Treatment of xerostomia with the bile secretion-stimulating drug anethole trithione: a clinical trial. The American journal of the medical sciences, 318(3), 146–151. https://doi.org/10.1097/00000441-199909000-00009
• Wang, H., Liu, Z. G., Peng, J., Lin, H., Zhong, J. X., & Hu, J. Y. (2009). [Zhonghua yan ke za zhi] Chinese journal of ophthalmology, 45(6), 492–497.
• Sawicka W. (1969). Myrrhis odorata (L.) Scop. jako surowiec anatolowy. I. Zawartość olejku w róznych organach Myrrhis odorata (L.) Scop [Myrrhis odorata (L.) Scop. as an anethole raw material. I. Oil content in different organs of Myrrhis odorata (L.) Scop]. Acta poloniae pharmaceutica, 26(6), 565–568.