Noni - co to jest? Na co pomaga sok z noni

Noni to tropikalna roślina, która od dawna budzi zainteresowanie zarówno tradycyjnych systemów zielarskich, jak i współczesnej nauki. W ostatnich dekadach stała się przedmiotem licznych badań, w których oceniono jej wpływ na wybrane procesy biologiczne. Analizy obejmowały zarówno proste obserwacje w warunkach laboratoryjnych, jak i kontrolowane badania kliniczne z udziałem ludzi. Zebrane dane wskazują, że noni może oddziaływać wielokierunkowo, a jej właściwości opisuje się jako prozdrowotne.

1. Wygląd noni
2. Występowanie noni
3. Pomocne działanie noni - nowotwory
4. Kolejne badania

Wygląd noni

Noni, czyli Morinda citrifolia, to roślina należąca do rodziny marzanowatych (podobnie jak m.in. kawowiec). Jej owoc ma charakterystyczny wygląd. Jest owalny lub lekko wydłużony, najczęściej zielonkawy, a w miarę dojrzewania staje się żółtawy lub biały, z nieregularną, powierzchnią, przypominającą nieco ziemniaka. Wewnątrz znajduje się miękki, półprzezroczysty miąższ o intensywnym, dość specyficznym zapachu, który bywa porównywany do przejrzałego sera albo fermentujących owoców.

Roślina osiąga wysokość kilku metrów, ma duże, błyszczące liście o intensywnej zieleni i drobne, białe kwiaty zebrane w kuliste kwiatostany, z których rozwijają się owoce dojrzewające niemal przez cały rok.

Występowanie noni

Naturalnie noni występuje w regionach tropikalnych i subtropikalnych, szczególnie na obszarze Polinezji, w południowo-wschodniej Azji, w Indiach, na Hawajach i w Australii, gdzie rośnie dziko na wybrzeżach, wzdłuż rzek, a także na porośniętych lasem terenach o wilgotnym klimacie. Dzięki dużej odporności na trudne warunki glebowe i słoną wodę noni może rozwijać się nawet na terenach przybrzeżnych i skalistych, co pozwoliło jej rozprzestrzenić się na wielu wyspach Oceanu Spokojnego. Obecnie noni uprawiane jest także w innych częściach świata, głównie z przeznaczeniem na soki, kapsułki i preparaty stosowane jako suplementy diety.

Ogólna charakterystyka noni

Pomocne działanie noni - nowotwory

W przeglądach badań dotyczących Morinda citrifolia najczęściej podkreślano jej potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Analizy te obejmowały głównie badania przedkliniczne, czyli eksperymenty na zwierzętach i w hodowlach komórkowych, które pozwalają szczegółowo poznać mechanizmy molekularne. W kilku pracach wykazano, że ekstrakty z owocu noni mogą wpływać na rozwój różnych typów nowotworów, w tym raka płuc, przełyku, wątroby i piersi.

Szczególną uwagę zwrócono na związki aktywne zawarte w noni, takie jak antrachinony, flawonoidy, neolignany czy pochodne cukrowe, które mogą modulować odpowiedź immunologiczną, a więc sposób działania układu odpornościowego, oraz wywierać działanie przeciwzapalne.

Zauważono między innymi zahamowanie nadmiernego podziału komórek rakowych, co w literaturze określa się jako efekt antyproliferacyjny, oraz wywoływanie ich zaprogramowanej śmierci, czyli apoptozy, będącej naturalnym procesem eliminacji uszkodzonych lub nieprawidłowych komórek. Badania wskazały również na zdolność substancji aktywnych zawartych w noni do blokowania procesu angiogenezy, czyli tworzenia nowych naczyń krwionośnych niezbędnych dla odżywienia i wzrostu guza.

Co więcej, zasugerowano zdolność do zmniejszania migracji komórek nowotworowych, co przekładać się może na niższe ryzyko powstawania przerzutów. Co więcej, w niektórych publikacjach podkreślono również potencjał chemoprewencyjny noni, czyli możliwość wykorzystywania jej ekstraktów w celu zapobiegania rozwojowi raka zanim się pojawi, poprzez wspieranie naturalnych mechanizmów obronnych organizmu i neutralizowanie wczesnych zmian komórkowych. 

Kolejne badania

Przewód pokarmowy

W pojedynczych badaniach z udziałem ludzi okazało się, że ekstrakty i preparaty z noni mogą pomagać na kilka specyficznych zaburzeń pracy organizmu. W jednym z eksperymentów z udziałem zdrowych ochotników sprawdzano wodny ekstrakt z owocu noni pod kątem wpływu na pracę przewodu pokarmowego, a jako wskaźnik wykorzystano ranitydynę (lek stosowany dawniej w leczeniu choroby wrzodowej i refluksu, którego stężenie we krwi pozwala ocenić tempo opróżniania żołądka i wchłaniania w jelitach).

Po podaniu ekstraktu poziom ranitydyny w osoczu był istotnie wyższy, niż po samym leku, co sugeruje, że noni może przyspieszać opróżnianie żołądka i ułatwiać wchłanianie niektórych substancji. W innym badaniu, tym razem u pacjentów po operacjach, oceniano wpływ kapsułek z noni na nudności i wymioty pooperacyjne. Wykazano, że najwyższa dawka 600 mg, odpowiadająca około 20 g suszonego owocu, skutecznie zmniejszała częstość nudności w pierwszych godzinach po zabiegu, a przy tym nie stwierdzono żadnych działań ubocznych w porównaniu z placebo.

Jama ustna

Kolejne doświadczenie dotyczyło stomatologii i zastosowania soku z noni jako płukanki w leczeniu kanałowym. Wyniki pokazały, że był on równie skuteczny jak standardowo stosowany podchloryn sodu (NaOCl, silny środek dezynfekujący), o ile dodatkowo użyto płukania roztworem EDTA (kwas etylenodiaminotetraoctowy, który rozpuszcza warstwę mineralną), a przy tym przewyższał chlorheksydynę (CHX, popularny środek antyseptyczny) w usuwaniu tzw. warstwy mazistej, czyli zanieczyszczeń powstających na ściankach kanału.

Pasożyty

W osobnym badaniu oceniano skuteczność maści przygotowanej z ekstraktu łodygi noni u pacjentów z leiszmaniozą skórną (chorobą pasożytniczą wywoływaną przez pierwotniaki przenoszone przez muchówki) i stwierdzono, że u połowy chorych zmiany skórne ustąpiły całkowicie, a u kolejnych trzydziestu procent nastąpiła znaczna poprawa.

Serce i układ krwionośny

Istnieją też dane z jednej próby klinicznej u osób palących papierosy. W badaniu tym powiązano codzienne picie soku z noni przez miesiąc z poprawą profilu lipidowego i obniżenia wskaźników stanu zapalnego. Spadły wartości cholesterolu całkowitego, triglicerydów i CRP (białka C-reaktywnego, markera stanu zapalnego), a dodatkowo obserwowano zmniejszenie stężenia homocysteiny (aminokwasu związanego z ryzykiem sercowo-naczyniowym). Zjawiska te najczęściej kojarzy się z poprawą kondycji układu sercowo-naczyniowego.

Źródła:

• Chanthira Kumar, H., Lim, X. Y., Mohkiar, F. H., Suhaimi, S. N., Mohammad Shafie, N., & Chin Tan, T. Y. (2022). Efficacy and Safety of Morinda citrifolia L. (Noni) as a Potential Anticancer Agent. Integrative cancer therapies, 21, 15347354221132848. https://doi.org/10.1177/15347354221132848
• Kitic, D., Miladinovic, B., Randjelovic, M., Szopa, A., Seidel, V., Prasher, P., Sharma, M., Fatima, R., Arslan Ateşşahin, D., Calina, D., & Sharifi-Rad, J. (2024). Anticancer and chemopreventive potential of Morinda citrifolia L. bioactive compounds: A comprehensive update. Phytotherapy research : PTR, 38(4), 1932–1950. https://doi.org/10.1002/ptr.8137
• Prapaitrakool, S., & Itharat, A. (2010). Morinda citrifolia Linn. for prevention of postoperative nausea and vomiting. Journal of the Medical Association of Thailand = Chotmaihet thangphaet, 93 Suppl 7, S204–S209.
• Murray, P. E., Farber, R. M., Namerow, K. N., Kuttler, S., & Garcia-Godoy, F. (2008). Evaluation of Morinda citrifolia as an endodontic irrigant. Journal of endodontics, 34(1), 66–70. https://doi.org/10.1016/j.joen.2007.09.016
• Nima, S., Kasiwong, S., Ridtitid, W., Thaenmanee, N., & Mahattanadul, S. (2012). Gastrokinetic activity of Morinda citrifolia aqueous fruit extract and its possible mechanism of action in human and rat models. Journal of ethnopharmacology, 142(2), 354–361. https://doi.org/10.1016/j.jep.2012.04.044
• Sattar, F. A., Ahmed, F., Ahmed, N., Sattar, S. A., Malghani, M. A., & Choudhary, M. I. (2012). A double-blind, randomized, clinical trial on the antileishmanial activity of a Morinda citrifolia (Noni) stem extract and its major constituents. Natural product communications, 7(2), 195–196.
• Issell, B. F., Franke, A., & Fielding, R. M. (2008). Pharmacokinetic study of Noni fruit extract. Journal of dietary supplements, 5(4), 373–382. https://doi.org/10.1080/19390210802519671
• Wang, M. Y., Peng, L., Weidenbacher-Hoper, V., Deng, S., Anderson, G., & West, B. J. (2012). Noni juice improves serum lipid profiles and other risk markers in cigarette smokers. TheScientificWorldJournal, 2012, 594657. https://doi.org/10.1100/2012/594657