Cynk to substancja odżywcza z grupy pierwiastków mineralnych. Kiedy codzienny poziom spożycia tego pierwiastka jest niższy od zapotrzebowania nawet o kilka miligramów (1 mg = 0,001 g), może dojść do problemów z samopoczuciem, jakością życia oraz zdrowiem. Chociaż cynk występuje w licznych i zróżnicowanych produktach spożywczych, to jednak nie wszystkie są dla organizmu warte tyle samo. Co ważne, istnieją liczne przypadki, w których poza dobrze zbilansowaną dietą potrzebna może być suplementacja.
![cynk kapsułki]()
- Charakterystyka cynku
- Przyczyny niedoboru cynku
- Skutki niedoboru cynku
- Efekty suplementacji cynkiem
- Dawkowanie cynku
- Ranking najczęściej wybieranych suplementów z cynkiem TOP 5
Charakterystyka cynku
Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym do życia, którego organizm potrzebuje do prawidłowej pracy odporności, regeneracji tkanek, syntezy białek, funkcjonowania hormonów i prawidłowego rozwoju komórek. Najwięcej znajduje się go w mięśniach szkieletowych, kościach, skórze, wątrobie i w układzie odpornościowym, a jego stężenie we krwi pozostaje stosunkowo stabilne, bo organizm ściśle kontroluje jego dystrybucję.
W diecie głównymi źródłami cynku są produkty zwierzęce:
- mięso (4-9 mg/100 g)
- jaja (1-1,5 mg/100 g)
- sery (2-4 mg/100 g),
- ryby (0,5-1,5 mg/100 g)
- owoce morza (25-50 mg/100 g i więcej)
Mniejsze, ale nadal wartościowe ilości pochodzą z produktów roślinnych:
- pełnych ziaren zbóż (2-3 mg/100 g)
- orzechów (2-5 mg/100 g)
- nasion (3-7 mg/100 g)
Przyczyny niedoboru cynku
Niedobory cynku najczęściej wynikają z niskiego poziomu spożycia produktów bogatych w ten pierwiastek, takich jak mięso i podroby oraz owoce morza i ryby. Niedoborom sprzyja także dieta oparta głównie na roślinach, która poza fitynianami zawiera dużo błonnika i żelazo niehemowe, dodatkowo utrudniające wykorzystanie cynku przez organizm.
Praca jelit a cynk
Istnieją też publikacje naukowe koncentrujące się na konkretnych jednostkach chorobowych jako „modelach” przewlekłego niedoboru. W przypadku nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD) wykazano, że niedobór cynku dotyczy około połowy chorych, przy czym jest częstszy w chorobie Leśniowskiego–Crohna (ok. 54%), niż we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego (ok. 41%). W przeglądzie dotyczącym pacjentów z przewlekłą chorobą nerek opisano, że niedobór cynku jest u nich częsty i współwystępuje z nadciśnieniem, dyslipidemią, czy cukrzycą typu 2.
Skutki niedoboru cynku
![cynk niedobór zmęczenie]()
Niedobór cynku kojarzy się przede wszystkim z osłabioną odpornością, częstszymi infekcjami, zaburzeniami gojenia, a także z pogorszeniem smaku, apetytu i obniżeniem płodności, i te objawy są dobrze rozpoznawane w praktyce klinicznej. Coraz więcej danych wskazuje jednak, że zbyt niskie stężenie cynku może wiązać się także z poważniejszymi zaburzeniami zdrowotnymi.
Kondycja kości
W badaniach nad zdrowiem kości zauważono, że osoby z niższymi poziomami cynku, miedzi i żelaza częściej mają osteoporozę (osłabione kości), co sugeruje znaczenie tych pierwiastków dla odporności na upadki i ciężkie urazy.
Chorobami autoimmunologiczne
U osób z chorobami autoimmunologicznymi wielokrotnie wykazano niższy stan odżywienia cynkiem, niż u osób zdrowych, a w niektórych przypadkach obserwowano zależność między jego poziomem a aktywnością choroby.
Inne obszary
W ciąży niższe stężenia cynku częściej pojawiały się u kobiet z cukrzycą ciążową, a w szerszych analizach dotyczących metabolizmu glukozy w populacji ogólnej zauważono, że niski status cynku może wiązać się z mniej korzystnym profilem glikemii. Zwrócono też uwagę na rolę cynku w onkologii. Otóż osoby z rakiem tarczycy często miały niższe poziomy cynku w organizmie.
Efekty suplementacji cynkiem
Najobszerniejszy blok literatury dotyczący zastosowań terapeutycznych i profilaktycznych suplementacji cynkiem wiąże się ze zwalczaniem ostrej biegunki u dzieci. Doustna suplementacja może skracać czas trwania epizodu o około 15%, zmniejszać częstotliwość stolców i zwiększać szansę na zakończenie biegunki w danym dniu w porównaniu z placebo.
Ciąża i rozwój dzieci
Kolejny obszar analiz efektów stosowania cynku w suplementacji dotyczy wzrostu i rozwoju dzieci. W klasycznym przeglądzie obejmującym kilkadziesiąt badań z udziałem ludzi, suplementacja w dawkach od kilku do kilkunastu miligramów dziennie wiązała się z istotnym przyspieszeniem przyrostów masy ciała i wysokości. Pierwiastek ten może w niewielkim, ale konsekwentnie powtarzalnym stopniu zwiększać tempo wzrastania liniowego. Warto tutaj również dodać, że stosowanie cynku przez kobiety w ciąży może wpływać na obniżenie ryzyka przedwczesnego porodu.
Infekcje i przeziębienia
Istotne są również badania nad wpływem suplementacji cynkiem na odporność. W eksperymentach nad infekcjami dróg oddechowych u dorosłych najczęściej analizowano wpływ cynku na przebieg przeziębienia. Zgodnie z dostępnymi danymi rozpoczęcie suplementacji w ciągu pierwszej doby choroby może skrócić czas trwania objawów. Najbardziej wyraźne efekty obserwowano przy stosowaniu pastylek o wysokiej dawce, które skracały przeziębienie o kilka dni, podczas gdy doustne preparaty o niższych dawkach dawały zwykle efekt wielkości 2 dni.
Znaczenie w depresji
Co ciekawe cynk pojawia się jako możliwe wsparcie leczenia również w badaniach nad depresją. W kilku analizach zauważono, że dodanie go do standardowej terapii może łagodzić objawy mocniej, niż sam lek. Nowsze, większe zestawienia danych wskazują też, że samodzielna suplementacja u niektórych osób z depresją potrafi obniżać nasilenie objawów, a osoby jedzące więcej produktów bogatych w cynk rzadziej rozwijają depresję w kolejnych latach.
Cynk a trądzik
Analiza wyników badań z zakresu dermatologii również dostarczyła obiecujących danych. Wykazano, że wśród chorych na trądzik pospolity pacjenci mają niższe stężenia cynku w surowicy, niż osoby zdrowe, a suplementacja cynkiem, zarówno jako monoterapia, jak i dodatek do leczenia standardowego, może umiarkowanie zmniejszać liczbę zmian zapalnych, szczególnie grudek i krost.
Przeciętny poziom zapotrzebowania na cynk dla kobiet i mężczyzn
|
Grupa
|
Dzienna dawka cynku
|
|
Kobiety
|
8 mg
|
|
Mężczyźni
|
11 mg
|
Dawkowanie cynku
W suplementach najczęściej stosuje się cynk w formie soli organicznych, takich jak glukonian, cytrynian, czy pikolinian, oraz soli nieorganicznych, jak siarczan lub tlenek. Różnią się one biodostępnością, a formy organiczne zwykle wchłaniają się nieco lepiej. Typowe dawki w suplementacji krótkoterminowej mieszczą się najczęściej w zakresie 15-30 mg pierwiastkowego cynku na dobę, choć w wybranych sytuacjach klinicznych stosuje się wyższe wartości. Stosowanie suplementacji podczas przewlekłej farmakoterapii wymaga konsultacji ze specjalistą.
Autor: Jakub Wiącek Doktorant neurobiologii, wykładowca AWF
Materiał reklamowy
Ranking najczęściej wybieranych suplementów z cynkiem TOP 5
Na podstawie popularności i opinii klientów SKLEPU SFD
![ALLNUTRITION Immuno Control]()
Formuła IMMUNO CONTROL łączy kluczowe mikroelementy wspierające ogólne funkcje układu odpornościowego, w tym cynk, selen i witaminę D – składniki ważne dla prawidłowej pracy gruczołów dokrewnych, w tym tarczycy. Dodatek L-glutaminy, inozyny oraz ekstraktów z czarnego bzu i aceroli uzupełnia skład o naturalne źródła antyoksydantów. Suplement dostarcza aż 15 mg cynku w jednej porcji w formie mleczanu, który jest dobrze tolerowany przez organizm. Połączenie mikro- i fitoskładników w jednej kapsułce wspiera zbilansowane odżywienie i może być elementem diety osób chcących zadbać o odporność i gospodarkę hormonalną.
![ALLNUTRITION ZINC]()
W każdej pastylce do ssania znajduje się 15 mg cynku w dobrze przyswajalnej formie cytrynianu. To forma odpowiednia dla osób mających trudności z połykaniem tabletek oraz dla tych, którzy szukają szybkiej i wygodnej suplementacji. Cynk pełni wiele funkcji w organizmie – od wsparcia odporności po udział w syntezie hormonów, w tym także tych związanych z pracą tarczycy. Suplementacja cynkiem może być pomocna w uzupełnianiu codziennej diety w ten ważny pierwiastek, zwłaszcza w okresach zwiększonego zapotrzebowania. Forma do ssania jest praktyczna i atrakcyjna smakowo.
![SFD NUTRITION Cynk Organiczny Trio]()
Ten produkt wyróżnia się obecnością trzech organicznych form cynku: pikolinianu, glukonianu i cytrynianu. Takie połączenie ma na celu zapewnienie dobrej biodostępności oraz wsparcia w różnych obszarach fizjologii organizmu. Cynk w każdej tabletce dostarczany jest w ilości 15 mg, co odpowiada 150% dziennego zapotrzebowania. Suplement może być korzystnym uzupełnieniem diety osób poszukujących stabilnego źródła cynku wspierającego funkcje enzymatyczne, metabolizm białek oraz utrzymanie prawidłowej pracy tarczycy. Zróżnicowanie form może zmniejszyć ryzyko nietolerancji i wspomóc przyswajanie składnika.
![ALLNUTRITION ZINC Forte]()
Suplement zawierający aż 60 mg cynku w jednej tabletce, co przekłada się na wysoką dawkę dzienną. Producent zaleca spożycie ¼ tabletki (15 mg) jako porcję dzienną, co ułatwia indywidualne dopasowanie dawki. Cynk w formie mleczanu wykazuje dobrą rozpuszczalność i biodostępność, co pozwala skutecznie uzupełniać jego poziom w diecie. Pierwiastek ten bierze udział w funkcjonowaniu wielu enzymów, metabolizmie hormonów tarczycy i ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. ZINC FORTE może być elementem codziennego wsparcia dla osób dbających o równowagę hormonalną i odporność.
![Swanson Zinc Picolinate Body Preferred Form]()
Zinc Picolinate od Swanson to suplement dostarczający 22 mg cynku w jednej kapsułce, co stanowi 220% referencyjnej wartości spożycia. Forma pikolinianu cynku wyróżnia się dobrą biodostępnością i stabilnością. Pierwiastek ten wspiera wiele procesów metabolicznych, w tym produkcję hormonów tarczycowych i aktywność enzymów antyoksydacyjnych. W badaniach wykazano, że pikolinian cynku może być skuteczniejszy w podnoszeniu poziomu cynku w osoczu w porównaniu z innymi formami. Produkt polecany osobom szukającym skutecznego wsparcia diety w zakresie ogólnej równowagi hormonalnej i odporności.
Źródła:
- Zupo, R., Sila, A., Castellana, F., Bringiotti, R., Curlo, M., De Pergola, G., De Nucci, S., Giannelli, G., Mastronardi, M., & Sardone, R. (2022). Prevalence of Zinc Deficiency in Inflammatory Bowel Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 14(19), 4052. https://doi.org/10.3390/nu14194052
- Wirth, J. P., Zeng, W., Petry, N., Rohner, F., Glenn, S., Donkor, W. E. S., Wegmüller, R., Boy, E., & Lividini, K. (2023). The global burden of high fasting plasma glucose associated with zinc deficiency: Results of a systematic review and meta-analysis. PLOS global public health, 3(3), e0001353. https://doi.org/10.1371/journal.pgph.0001353
- Sanna, A., Firinu, D., Zavattari, P., & Valera, P. (2018). Zinc Status and Autoimmunity: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 10(1), 68. https://doi.org/10.3390/nu10010068
- Imdad, A., & Bhutta, Z. A. (2011). Effect of preventive zinc supplementation on linear growth in children under 5 years of age in developing countries: a meta-analysis of studies for input to the lives saved tool. BMC public health, 11 Suppl 3(Suppl 3), S22. https://doi.org/10.1186/1471-2458-11-S3-S22
- Carducci, B., Keats, E. C., & Bhutta, Z. A. (2021). Zinc supplementation for improving pregnancy and infant outcome. The Cochrane database of systematic reviews, 3(3), CD000230. https://doi.org/10.1002/14651858.CD000230.pub6
- Wang, M. X., Win, S. S., & Pang, J. (2020). Zinc Supplementation Reduces Common Cold Duration among Healthy Adults: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials with Micronutrients Supplementation. The American journal of tropical medicine and hygiene, 103(1), 86–99. https://doi.org/10.4269/ajtmh.19-0718
- Yosaee, S., Clark, C. C. T., Keshtkaran, Z., Ashourpour, M., Keshani, P., & Soltani, S. (2022). Zinc in depression: From development to treatment: A comparative/ dose response meta-analysis of observational studies and randomized controlled trials. General hospital psychiatry, 74, 110–117. https://doi.org/10.1016/j.genhosppsych.2020.08.001
Zawarte treści mają charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Starannie dbamy o ich merytoryczną poprawność. Niemniej jednak, nie mają one na celu zastępować indywidualnej porady u specjalisty, dostosowanej do konkretnej sytuacji czytelnika.