Z czym warto łączyć berberynę?

W poszukiwaniu bezpiecznych i skutecznych sposobów prewencji i leczenia insulinooporności oraz cukrzycy typu 2 dużą uwagę zwraca się na naturalne związki o działaniu hipoglikemizującym, czyli obniżającym stężenie glukozy we krwi. Berberyna jest jednym z ważnych związków pochodzenia naturalnego, które wykazują działanie wspierające kontrolę glikemii. Coraz częściej analizuje się możliwość łączenia jej z innymi roślinami lub składnikami odżywczymi o podobnym potencjale metabolicznym.

1. Działanie berberyny
2. Berberyna z ziołami
3. Berberyna ze składnikami odżywczymi

Działanie berberyny

Berberyna to dobrze poznany alkaloid roślinny, naturalnie występujący m.in. w berberysie pospolitym (Berberis vulgaris) i złocieniu chińskim (Coptis chinensis), a w suplementach diety najczęściej stosowany w formie dobrze rozpuszczalnych soli, takich jak chlorowodorek, czy siarczan. Jej działanie hipoglikemizujące polega m.in. na pobudzaniu komórek trzustki do wydzielania insuliny przez ułatwienie napływu wapnia.

Efekt ten zachodzi głównie przy podwyższonym poziomie glukozy, co ogranicza ryzyko hipoglikemii. Berberyna dodatkowo aktywuje enzym AMPK, który wpływa na szereg procesów metabolicznych.

Co pokazują badania?

Zaobserwowano, że może zmniejszać produkcję glukozy w wątrobie, zwiększać jej wychwyt przez mięśnie i poprawiać wrażliwość tkanek na insulinę. Analizy wyników eksperymentów z udziałem ludzi sugerują, że suplementacja berberyną może przyczyniać się do obniżenia poziomu glukozy na czczo, hemoglobiny glikowanej (HbA1c) i glikemii poposiłkowej, przy czym efekty te zależą od wyjściowego poziomu glukozy i stopnia zaawansowania zaburzeń metabolicznych.

W analizowanych badaniach nie stwierdzono znaczącego wzrostu ryzyka hipoglikemii, ani poważnych działań niepożądanych, jednak należy pamiętać, że większość danych pochodzi z badań krótkoterminowych lub przeprowadzonych w Azji, często z ograniczoną jakością metodologiczną.

Berberyna i substancje „współpracujące” z nią.

Berberyna z ziołami

Działanie berberyny może być wspierane przez inne rośliny o właściwościach hipoglikemizujących, takie jak gurmar (Gymnema sylvestre), która może ograniczać wchłanianie glukozy z jelit, blokować receptory słodkiego smaku i wspierać regenerację komórek β trzustki. Analizy badań sugerują, że może obniżać glikemię i jednocześnie poprawiać profil lipidowy.

Cynamon, popularny wśród osób z cukrzycą, może zwiększać wrażliwość na insulinę, wspierać wychwyt glukozy i opóźniać opróżnianie żołądka, jednak skuteczność zależy od formy oraz dawki, wyjściowego stanu zdrowia i stopnia zaawansowania choroby. Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum) dzięki błonnikowi i saponinom może spowalniać wchłanianie węglowodanów i poprawiać insulinowrażliwość, co w badaniach z udziałem ludzi przy wyższych dawkach wiązano z poprawą parametrów glikemii.

Dodatkowo, ekstrakty z liści morwy białej (Morus alba) zawierają inhibitory α-glukozydaz, które mogą obniżać glikemię poposiłkową, choć ich wpływ na długoterminową kontrolę cukru we krwi wymaga dalszych badań.

Berberyna ze składnikami odżywczymi

Niektóre składniki odżywcze mogą wspierać działanie berberyny w regulacji poziomu glukozy, choć efekty suplementacji nie są jednoznacznie potwierdzone. Chrom, mikroelement wspomagający działanie insuliny, w analizie wyników badań z udziałem ludzi wykazał niewielki wpływ na obniżenie HbA1c, bez istotnych zmian w glikemii na czczo. Magnez, biorący udział w sygnalizacji insulinowej, wydaje się skuteczniejszy. W badaniach z udziałem ludzi suplementacja związana była z obniżaniem poziomu glukozy na czczo i poprawą insulinooporność, zarówno u osób z cukrzycą, jak i w grupie ryzyka.

Witamina B6 może działać ochronnie dzięki właściwościom przeciwutleniającym i udziałowi w przemianach glukozy, a jej niedobór bywa łączony z wyższym ryzykiem cukrzycy i jej powikłań. Kwas foliowy (witamina B9) może pośrednio wspierać gospodarkę glukozową poprzez regulację poziomu homocysteiny związanej z zaburzeniami metabolicznymi. Co więcej, poziom witaminy B12, istotnej dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i metabolizmu energetycznego, może ulegać obniżeniu przy stosowaniu niektórych leków przeciwcukrzycowych, jak metformina, która przypomina działaniem berberynę.

Źródła:

• Nuffer W, Tall Bull S, Bakhach H, Nuffer M. Sweetly Improving Sugars? Reviewing Cinnamon's Effects on Blood Glucose. J Med Food. 2023;26(1):68-73. doi:10.1089/jmf.2022.0073
• Morales Ramos JG, Esteves Pairazamán AT, Mocarro Willis MES, Collantes Santisteban S, Caldas Herrera E. Medicinal properties of Morus alba for the control of type 2 diabetes mellitus: a systematic review. F1000Res. 2021;10:1022. Published 2021 Oct 8. doi:10.12688/f1000research.55573.1
• Xie W, Su F, Wang G, et al. Glucose-lowering effect of berberine on type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Front Pharmacol. 2022;13:1015045. Published 2022 Nov 16. doi:10.3389/fphar.2022.1015045
• Devangan S, Varghese B, Johny E, Gurram S, Adela R. The effect of Gymnema sylvestre supplementation on glycemic control in type 2 diabetes patients: A systematic review and meta-analysis. Phytother Res. 2021;35(12):6802-6812. doi:10.1002/ptr.7265
• Neelakantan N, Narayanan M, de Souza RJ, van Dam RM. Effect of fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) intake on glycemia: a meta-analysis of clinical trials. Nutr J. 2014;13:7. Published 2014 Jan 18. doi:10.1186/1475-2891-13-7
• Veronese N, Dominguez LJ, Pizzol D, Demurtas J, Smith L, Barbagallo M. Oral Magnesium Supplementation for Treating Glucose Metabolism Parameters in People with or at Risk of Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Double-Blind Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2021;13(11):4074. Published 2021 Nov 15. doi:10.3390/nu13114074
• Zhao F, Pan D, Wang N, et al. Effect of Chromium Supplementation on Blood Glucose and Lipid Levels in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus: a Systematic Review and Meta-analysis. Biol Trace Elem Res. 2022;200(2):516-525. doi:10.1007/s12011-021-02693-3
• Mascolo E, Vernì F. Vitamin B6 and Diabetes: Relationship and Molecular Mechanisms. Int J Mol Sci. 2020;21(10):3669. Published 2020 May 23. doi:10.3390/ijms21103669
• Aydoğdu GS, Akyakar B, Kalaycı Z, Uçar A, Gezmen-Karadağ M. Folic Acid as a Potential Vitamin in Glycemic Control: A Systematic Review. Curr Nutr Rep. 2024;13(4):729-750. doi:10.1007/s13668-024-00565-5
• Infante M, Leoni M, Caprio M, Fabbri A. Long-term metformin therapy and vitamin B12 deficiency: An association to bear in mind. World J Diabetes. 2021;12(7):916-931. doi:10.4239/wjd.v12.i7.916