5-HTP (5-hydroksytryptofan)

5 HTP, czyli 5 hydroksytryptofan, to pochodna aminokwasu tryptofanu obecna w szlaku przemian prowadzących do powstawania serotoniny. Z chemicznego punktu widzenia jest to związek indolowy, blisko spokrewniony z tryptofanem, lecz wyposażony w dodatkową grupę hydroksylową. Sama nazwa jest dość techniczna, ale dobrze opisuje budowę cząsteczki: rdzeń pochodzi od tryptofanu, a liczba „5” wskazuje pozycję podstawienia grupy hydroksylowej w pierścieniu indolowym. To jeden z tych związków, które funkcjonują jednocześnie w języku biochemii, neurochemii i rynku składników specjalnych.

W organizmie 5 HTP nie jest klasycznym aminokwasem budującym białka, lecz związkiem pośrednim w przemianach metabolicznych. Powstaje z tryptofanu w reakcji hydroksylacji, a następnie może ulegać dalszym przemianom. W opisie neutralnym najważniejsze jest właśnie to miejsce pośrednie: 5 HTP nie jest „celem końcowym”, tylko ogniwem w ciągu przemian chemicznych. Dzięki temu stanowi interesujący przykład związku, który nie jest szczególnie rozpowszechniony w zwykłej żywności jako samodzielny składnik, ale jest dobrze osadzony w wewnętrznej chemii organizmu.

W praktyce surowcowej 5 HTP bywa kojarzony z nasionami rośliny Griffonia simplicifolia, z których można pozyskiwać ekstrakty zawierające ten związek. To właśnie ten botaniczny kontekst sprawił, że nazwa 5 HTP weszła do obiegu poza czystą biochemią laboratoryjną. W opisie encyklopedycznym warto jednak oddzielać dwie sprawy: sam związek chemiczny i surowiec roślinny, z którego bywa otrzymywany. Taki porządek jest ważny, bo 5 HTP to przede wszystkim określona cząsteczka o znanym miejscu w metabolizmie tryptofanu, a dopiero wtórnie element niektórych ekstraktów.