Kola nut
Kola nut to angielska nazwa nasion kilku gatunków z rodzaju Cola, przede wszystkim Cola nitida i Cola acuminata. Rośliny te są drzewami pochodzącymi z tropikalnej Afryki Zachodniej i Środkowej, a źródła botaniczne Kew pokazują ich naturalny zasięg w krajach takich jak Ghana, Nigeria, Kamerun, Benin, Togo czy Angola. Z punktu widzenia botaniki „kola nut” nie oznacza więc jednego ściśle określonego gatunku, lecz kategorię surowca nasiennego pozyskiwanego z kilku blisko spokrewnionych drzew. To ważne rozróżnienie, bo w obiegu handlowym i kulturowym nazwa jest szeroka, podczas gdy w opisie naukowym trzeba odróżniać konkretne gatunki i ich pochodzenie.
Chemicznie nasiona koli są znane przede wszystkim z obecności metyloksantyn, zwłaszcza kofeiny i teobrominy. To właśnie ten profil sprawił, że kola zapisała się nie tylko w historii surowców roślinnych Afryki, lecz także w dziejach aromatów i napojów. W źródłach przeglądowych podkreśla się także jej znaczenie kulturowe i społeczne w wielu regionach Afryki Zachodniej, gdzie nasiona koli mają długą tradycję obrzędową i symboliczną.
Encyklopedycznie najlepiej opisywać ten surowiec przez trzy warstwy jednocześnie: botanikę rodzaju Cola, skład alkaloidowy nasion oraz ich znaczenie kulturowe. Dzięki temu „kola nut” przestaje być tylko nazwą znaną z etykiet i staje się czytelnym pojęciem botaniczno-surowcowym.