Suma (Pfaffia paniculata)

Suma, określana także nazwą łacińską Pfaffia paniculata, to południowoamerykańska roślina z rodziny szarłatowatych. W obiegu zielarskim i popularnym bywa nazywana „Brazilian ginseng”, ale botanicznie nie jest prawdziwym żeń-szeniem i nie należy do rodzaju Panax. Kew wskazuje Pfaffia paniculata jako akceptowaną nazwę w alternatywnej taksonomii, a w literaturze spotyka się również powiązanie z nazwą Hebanthe erianthos, co pokazuje, że jest to hasło z pewnym tłem taksonomicznym i synonimicznym. Dla użytkownika najważniejsze jest to, że „suma” oznacza korzeń i surowiec roślinny pochodzący z Ameryki Południowej, a nie jedną prostą substancję chemiczną.

Największe znaczenie surowcowe mają korzenie, które w piśmiennictwie południowoamerykańskim opisywane są jako część rośliny wykorzystywana tradycyjnie od dawna. Sama nazwa „Brazilian ginseng” jest raczej porównaniem kulturowym niż ścisłym określeniem botanicznym i wynika z podobnej reputacji użytkowej, a nie z rzeczywistego pokrewieństwa roślin. Encyklopedycznie lepiej więc trzymać się nazwy suma lub Pfaffia paniculata i opisywać ją przez pryzmat botaniki, pochodzenia geograficznego oraz składu roślinnego.

To ciekawy przykład tego, jak rynek lubi nadawać lokalnym surowcom nazwy odsyłające do bardziej znanych roślin, choć w rzeczywistości są to odrębne gatunki z inną historią i innym miejscem w systematyce. W takim ujęciu suma pozostaje przede wszystkim południowoamerykańskim surowcem korzeniowym, osadzonym bardziej w etnobotanice niż w codziennym europejskim jadłospisie.