Liście boldo – właściwości, zastosowanie, działanie

Liście boldo pochodzą z rośliny o nazwie Peumus boldus, która jest wiecznie zielonym drzewem lub krzewem należącym do rodziny Monimiaceae. Chociaż roślina ta pochodzi z Ameryki Południowej, została wprowadzona również do innych krajów o podobnym klimacie, takich jak Peru, czy nawet niektóre regiony Europy Południowej. Liście boldo zawierają zróżnicowane związki chemiczne, z których najważniejsza wydaje się boldyna – składnik z grupy alkaloidów, czyli substancji o wyraźnym działaniu na organizm już w niewielkich dawkach.

1. Wygląd i występowanie boldo
2. Właściwości i działanie liści boldo
3. Zastosowanie liści boldo

Wygląd i występowanie boldo

Peumus boldus naturalnie występuje przede wszystkim w centralnym Chile, gdzie rośnie dziko na suchych, skalistych terenach, najczęściej w miejscach nasłonecznionych i o dość ubogiej glebie. Zazwyczaj osiąga wysokość kilku metrów. Charakteryzuje się dość zwartym pokrojem i szarozielonymi, skórzastymi liśćmi o owalnym kształcie, które mają lekko pofalowane brzegi i wydzielają charakterystyczny, intensywny, żywiczno-kamforowy zapach.

Powierzchnia liści pokryta jest delikatnym meszkiem, co nadaje im matowy wygląd. Boldo kwitnie na przełomie wiosny i lata, tworząc drobne, biało-żółte kwiaty zebrane w niewielkie kwiatostany, a po przekwitnięciu pojawiają się ciemnofioletowe owoce przypominające małe jagody.

Właściwości i działanie liści boldo

Na trawienie

U zdrowych ludzi, którym podawano suchy ekstrakt z boldo przez kilka dni, zaobserwowano wydłużenie czasu przechodzenia treści pokarmowej przez przewód pokarmowy, co może tłumaczyć jego użycie jako środka wspomagającego trawienie. Było to jedyne przeprowadzone współczesnymi metodami badanie z udziałem ludzi.

Dla wątroby

Badania na modelach komórkowych pokazują, że boldyna może neutralizować cząsteczki zwane reaktywnymi formami tlenu (ROS), które w nadmiarze uszkadzają komórki i przyspieszają procesy chorobowe. Dzięki temu może ograniczać zniszczenia błon komórkowych i zapobiegać utracie enzymów, takich jak aminotransferaza alaninowa (ALAT), czy dehydrogenaza mleczanowa (LDH), które pojawiają się we krwi, gdy wątroba jest uszkodzona.

W modelu częściowego usunięcia wątroby u szczurów podawanie ekstraktu z boldo przed zabiegiem zwiększało liczbę dzielących się komórek, co może świadczyć o przyspieszeniu regeneracji.

Działanie ochronne

W boldo występuje także katechina – związek zaliczany do grupy polifenoli – który również wykazuje działanie ochronne, choć słabsze niż boldyna. Ponieważ jest jej jednak znacznie więcej w liściach, to właśnie katechina może odpowiadać za dużą część działania naparów z boldo. W badaniach na komórkach tłuszczowych ekstrakt z liści nie tylko zmniejszał produkcję reaktywnych form tlenu, ale również związany był z obniżeniem poziomu cholesterolu.

Dla naczyń krwionośnych

W badaniach na zwierzętach z nadciśnieniem lub cukrzycą stosowanie boldyny powodowało lepsze rozszerzanie naczyń krwionośnych i poprawę ich funkcjonowania. Może to wynikać z ochrony tlenku azotu przed rozpadem oraz z obniżenia ilości wolnych rodników, które w takich chorobach są zwykle podwyższone. W nerkach boldyna rozszerzała naczynia krwionośne, ale tylko wtedy, gdy ich ścianki były zdrowe i zdolne do produkcji tlenku azotu. 

Przeciwbakteryjnie

Wodny wyciąg z boldo działał również silnie na bakterię Helicobacter pylori, hamując enzym niezbędny do jej przetrwania i utrudniając jej przyczepianie się do komórek żołądka. Za ten efekt odpowiadają związki powstałe z katechiny (proantocyjanidyny).

Ogólna charakterystyka boldo i jego liści

Zastosowanie liści boldo

Tradycyjnie liście boldo stosuje się w formie naparu, przygotowywanego przez zalanie suszu gorącą wodą i spożywanego przy dolegliwościach trawiennych oraz skurczach żołądkowo-jelitowych. Choć taka forma użycia jest popularna, zwłaszcza w Ameryce Południowej, regularne picie naparów może wiązać się z pewnym ryzykiem.

Źródła:

• Ribeiro RJ, Silvestre C, Duarte C. Hidden Risks of Alternative Medicines: A Case of Boldo-Induced Hepatotoxicity. J Diet Suppl. 2017;14(2):186-190. doi:10.1080/19390211.2016.1207123
• Oliveira Sá A, Pimentel T, Oliveira N. Boldo-Induced Hepatotoxicity: A Case of Unexplained Jaundice. Eur J Case Rep Intern Med. 2020;7(12):002116. Published 2020 Nov 27. doi:10.12890/2020_002116
• Pastene E, Parada V, Avello M, Ruiz A, García A. Catechin-based procyanidins from Peumus boldus Mol. aqueous extract inhibit Helicobacter pylori urease and adherence to adenocarcinoma gastric cells. Phytother Res. 2014;28(11):1637-1645. doi:10.1002/ptr.5176
• de Souza P, da Silva RCV, da Silva LM, Steimbach VMB, Moreno KGT, Gasparotto Junior A. Boldine, an Alkaloid from Peumus boldus Molina, Induces Endothelium-Dependent Vasodilation in the Perfused Rat Kidney: Involvement of Nitric Oxide and Small-Conductance Ca2+-Activated K+ Channel. Evid Based Complement Alternat Med. 2022;2022:4560607. Published 2022 Feb 16. doi:10.1155/2022/4560607
• Lanhers MC, Joyeux M, Soulimani R, et al. Hepatoprotective and anti-inflammatory effects of a traditional medicinal plant of Chile, Peumus boldus. Planta Med. 1991;57(2):110-115. doi:10.1055/s-2006-960043
• Figueiredo MB, Santana VR, Nardelli MJ, et al. The effect of the aqueous extract Peumus boldus on the proliferation of hepatocytes and liver function in rats submitted to expanded hepatectomy. Acta Cir Bras. 2016;31(9):608-614. doi:10.1590/S0102-865020160090000006
• Speisky H, Cassels BK. Boldo and boldine: an emerging case of natural drug development. Pharmacol Res. 1994;29(1):1-12. doi:10.1016/1043-6618(94)80093-6
• Viana TS, Dias RF, Vianna ACDS, Moreira RFA, Aguiar VM. Evaluation of Chilean Boldo Essential Oil as a Natural Insecticide Against Chrysomya megacephala (Diptera: Calliphoridae). J Med Entomol. 2020;57(5):1364-1372. doi:10.1093/jme/tjaa051
• Fernández J, Lagos P, Rivera P, Zamorano-Ponce E. Effect of boldo (Peumus boldus Molina) infusion on lipoperoxidation induced by cisplatin in mice liver. Phytother Res. 2009;23(7):1024-1027. doi:10.1002/ptr.2746
• de Souza WFM, Mariano XM, Isnard JL, et al. Evaluation of the volatile composition, toxicological and antioxidant potentials of the essential oils and teas of commercial Chilean boldo samples. Food Res Int. 2019;124:27-33. doi:10.1016/j.foodres.2018.12.059
• Schmeda-Hirschmann G, Rodriguez JA, Theoduloz C, Astudillo SL, Feresin GE, Tapia A. Free-radical scavengers and antioxidants from Peumus boldus Mol. ("Boldo"). Free Radic Res. 2003;37(4):447-452. doi:10.1080/1071576031000090000
• Montaldo L, Bendezu Meza L, De Marzi M, Guerra LN. Peumus boldus Extract Inhibits Lipid Accumulation in 3T3-L1 Adipocytes. Int J Mol Sci. 2025;26(9):4326. Published 2025 May 2. doi:10.3390/ijms26094326
• O'Brien P, Carrasco-Pozo C, Speisky H. Boldine and its antioxidant or health-promoting properties. Chem Biol Interact. 2006;159(1):1-17. doi:10.1016/j.cbi.2005.09.002
• Lau YS, Ling WC, Murugan D, Mustafa MR. Boldine Ameliorates Vascular Oxidative Stress and Endothelial Dysfunction: Therapeutic Implication for Hypertension and Diabetes. J Cardiovasc Pharmacol. 2015;65(6):522-531. doi:10.1097/FJC.0000000000000185
• Gotteland M, Espinoza J, Cassels B, Speisky H. Effecto de un extracto seco de boldo sobre el tránsito intestinal oro-cecal en voluntarios sanos [Effect of a dry boldo extract on oro-cecal intestinal transit in healthy volunteers]. Rev Med Chil. 1995;123(8):955-960.