Na co dobry jest sok z czarnego bzu?

Czarny bez, czyli Sambucus nigra, jest niewielkim drzewem liściastym, czasem klasyfikowanym jako krzew. Osiąga zwykle do 7 metrów wysokości i ma dość silnie rozgałęzioną koronę. Naturalnie występuje na rozległych obszarach Europy, zachodniej i środkowej Azji oraz północnej Afryki, a także został rozpowszechniony w Ameryce Północnej. W Polsce jest rośliną pospolitą, spotykaną zarówno na terenach nizinnych, jak i w niższych partiach gór. Jednym z najpopularniejszych produktów pozyskiwanych z czarnego bzu jest sok z jego owoców.

1. Właściwości soku z czarnego bzu
2. Sok z czarnego bzu w kuchni

Właściwości soku z czarnego bzu

Potencjalne działanie soku łączy się głównie z obecnością polifenoli, w tym antocyjanów, które odpowiadają za ciemnofioletową barwę owoców. W modelach laboratoryjnych opisywano ich właściwości antyoksydacyjne oraz oddziaływanie na wybrane elementy odpowiedzi immunologicznej.

Przeziębiania i infekcje

Sok z czarnego bzu może pomagać przede wszystkim na infekcje górnych dróg oddechowych, czyli przeziębienia i objawów grypopodobnych. W badaniach wykazano, że preparaty z czarnego bzu mogą wiązać się ze skróceniem czasu trwania oraz złagodzeniem nasilenia części objawów, zwłaszcza gdy były stosowane możliwie wcześnie po ich rozpoczęciu.

Wpływ na metabolizm

W kilku interwencjach u dorosłych osób zwykle zdrowych lub z nadwagą, regularne picie soku z owoców czarnego bzu przez kilka dni do kilku tygodni wiązało się z lepszą tolerancją glukozy po posiłku oraz z przesunięciem metabolizmu w stronę większego wykorzystania tłuszczów jako źródła energii. Nie były to spektakularne efekty, ale zauważalne na poziomie fizjologicznym.

Wpływ na jelita

Kolejnym obszarem, w którym pomocny okazać się może sok z czarnego bzu, jest mikrobiota jelitowa. Krótkie próby interwencyjne wykazały, że sok z czarnego bzu może zmieniać skład bakterii jelitowych, zwiększając udział grup uznawanych za korzystne metabolicznie. Tego typu zmiany są spójne z tym, co obserwuje się przy innych bogatych w polifenole produktach roślinnych, takich jak jagody czy porzeczki, i mogą pośrednio wpływać na regulację glikemii, metabolizm lipidów oraz funkcjonowanie bariery jelitowej.

Wartość odżywcza soku z czarnego bzu

Sok z czarnego bzu w kuchni

Sok z czarnego bzu jest ceniony w kulinariach głównie za intensywny, głęboki kolor oraz wyraźnie owocowy, lekko cierpki smak. Tradycyjnie jest wykorzystywany jako baza do syropów, galaretek, konfitur i sosów deserowych, gdzie dobrze komponuje się z jabłkiem, gruszką, wanilią, czy przyprawami korzennymi. Sok ten bywa dodawany do lemoniad, herbat na zimno, koktajli oraz napojów fermentowanych, pełniąc rolę naturalnego barwnika i składnika smakowego.

"Sok z czarnego bzu to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów wykorzystania zdrowotnych właściwości tej rośliny. Pity regularnie, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, może znacznie wzmocnić odporność organizmu i zmniejszyć podatność na infekcje." Agata Bugorska - Dietetyk

W cukiernictwie i gastronomii wykorzystywany jest także do aromatyzowania kremów, musów i lodów, nadając im charakterystyczny, ciemnofioletowy odcień bez potrzeby użycia syntetycznych barwników. Sok z czarnego bzu znajduje zastosowanie również w kuchni wytrawnej, na przykład jako element redukowanych sosów do dziczyzny, czy wołowiny, gdzie jego kwasowość może równoważyć bukiet smakowy potraw.

Źródła:

• Hawkins, J., Baker, C., Cherry, L., & Dunne, E. (2019). Black elderberry (Sambucus nigra) supplementation effectively treats upper respiratory symptoms: A meta-analysis of randomized, controlled clinical trials. Complementary therapies in medicine, 42, 361–365. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2018.12.004
• Tiralongo, E., Wee, S. S., & Lea, R. A. (2016). Elderberry Supplementation Reduces Cold Duration and Symptoms in Air-Travellers: A Randomized, Double-Blind Placebo-Controlled Clinical Trial. Nutrients, 8(4), 182. https://doi.org/10.3390/nu8040182
• Murkovic, M., Abuja, P. M., Bergmann, A. R., Zirngast, A., Adam, U., Winklhofer-Roob, B. M., & Toplak, H. (2004). Effects of elderberry juice on fasting and postprandial serum lipids and low-density lipoprotein oxidation in healthy volunteers: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. European journal of clinical nutrition, 58(2), 244–249. https://doi.org/10.1038/sj.ejcn.1601773
• Rust, B. M., Riordan, J. O., Carbonero, F. G., & Solverson, P. M. (2023). One-Week Elderberry Juice Treatment Increases Carbohydrate Oxidation after a Meal Tolerance Test and Is Well Tolerated in Adults: A Randomized Controlled Pilot Study. Nutrients, 15(9), 2072. https://doi.org/10.3390/nu15092072
• Teets, C., Ghanem, N., Ma, G., Minj, J., Perkins-Veazie, P., Johnson, S. A., Etter, A. J., Carbonero, F. G., & Solverson, P. M. (2024). A One-Week Elderberry Juice Intervention Augments the Fecal Microbiota and Suggests Improvement in Glucose Tolerance and Fat Oxidation in a Randomized Controlled Trial. Nutrients, 16(20), 3555. https://doi.org/10.3390/nu16203555