Dzikie oregano – charakterystyka, skład i zastosowanie w diecie

Dzikie oregano jest znane głównie jako zioło o wyrazistym aromacie, ale od lat przyciąga też uwagę badaczy zajmujących się żywnością oraz dietetyką. W literaturze naukowej znaleźć można różne obserwacje dotyczące jego potencjalnego wpływu na organizm, choć zależą one od formy podania i dawki. Najczęściej oregano traktuje się jako praktyczny dodatek do codziennej kuchni, jednak pod postacią ekstraktów o wysokim zagęszczeniu substancji aktywnych może służyć też jako suplement uzupełniający dietę.

1. Charakterystyka oregano
2. W jakich kierunkach badano oregano
3. Stosowanie oregano

Charakterystyka oregano

Dzikie oregano to lebiodka pospolita (Origanum vulgare), wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, która w naturze tworzy kępy o wysokości zwykle do 80 cm. Łodyga jest czterokanciasta, lekko owłosiona, a liście rosną parami naprzeciwlegle i mają kształt jajowaty. Po roztarciu liści wyczuwalny jest charakterystyczny, ziołowy aromat. Kwitnie zwykle od lipca do września. Oregano najłatwiej rozpoznać latem właśnie po kwiatostanach: na szczytach pędów pojawiają się liczne, drobne kwiaty w odcieniach różu i fioletu. 

Występowanie 

Lebiodka pospolita występuje naturalnie w dużej części Europy oraz w rejonach zachodniej i środkowej Azji, a także w Afryce Północnej. Została też wprowadzona i zadomowiona do innych części świata. W Polsce jest rośliną dość pospolitą: można ją spotkać na suchych łąkach, przydrożach, czy obrzeżach lasów.

Zastosowanie kulinarne

Dzikie oregano stosuje się powszechnie jako przyprawę. Pasuje do sosów pomidorowych, pizzy, dań z makaronu oraz marynat do mięs i ryb. Dobrze sprawdza się też w mieszankach przypraw do dań śródziemnomorskich, w oliwie z dodatkiem czosnku i oraz w farszach, czy zupach. Z reguły wykorzystuje się postać wysuszoną, która może być dłużej przechowywana bez utraty jakości oraz charakteryzuje się wyższym zagęszczeniem substancji aromatycznych. Do najważniejszych zalicza się polifenole, zwłaszcza kwas rozmarynowy oraz związki z grupy flawonoidów, a w olejku eterycznym istotne znaczenie przypisuje się także karwakrolowi i tymolowi.

Wartość odżywcza oregano

W jakich kierunkach badano oregano

U części osób z przewlekłymi dolegliwościami ze strony układu oddechowego analizowano zależność między stosowaniem preparatów zawierających ekstrakt z dzikiego oregano a nasileniem objawów klinicznych. W dostępnych publikacjach naukowych opisywano obserwacje wskazujące, że niektórzy uczestnicy badań zgłaszali mniejsze nasilenie takich objawów jak kaszel, uczucie duszności czy świsty oddechowe. W wybranych badaniach klinicznych oceniano również parametry czynnościowe płuc, w tym wyniki spirometrii, analizując ewentualne zmiany wybranych wskaźników oddechowych. Należy jednak zaznaczyć, że dane te mają charakter naukowych obserwacji i wymagają dalszych, dobrze zaprojektowanych badań w celu potwierdzenia ich znaczenia klinicznego.

W kontekście badań nad astmą analizowano także karwakrol – jeden z głównych składników olejku z oregano, wykorzystywany w badaniach jako modelowy związek do oceny potencjalnych mechanizmów biologicznych. W części publikacji oceniano jego wpływ na wybrane wskaźniki związane z odpowiedzią zapalną organizmu oraz na niektóre parametry czynności płuc. Opisywano zmiany w określonych markerach laboratoryjnych, jednak interpretacja tych wyników wymaga ostrożności. Suplementy diety nie są przeznaczone do leczenia astmy ani innych chorób układu oddechowego i nie powinny zastępować terapii zaleconej przez lekarza.

Stosowanie oregano

W kuchni najczęściej używa się oregano w ilościach rzędu około 0,5–2 łyżeczek suszu na porcję potrawy, a przy świeżych listkach zwykle jest to 1–2 łyżki, dodawane pod koniec gotowania albo już na talerzu, żeby aromat był wyraźniejszy. W suplementacji olejek z oregano jest najczęściej sprzedawany jako kapsułki z olejkiem lub jako płyn do rozcieńczania. Płynny olejek zwykle stosuje się po rozcieńczeniu w nośniku (np. oliwie), ponieważ czysty olejek jest bardzo skoncentrowany i może podrażniać błony śluzowe. Kapsułki są wybierane dlatego, że ułatwiają powtarzalne dawkowanie i zmniejszają intensywny smak oraz ryzyko podrażnienia jamy ustnej.

Źródła:

• de Carvalho, F. O., Silva, É. R., Gomes, I. A., Santana, H. S. R., do Nascimento Santos, D., de Oliveira Souza, G. P., de Jesus Silva, D., Monteiro, J. C. M., de Albuquerque Júnior, R. L. C., de Souza Araújo, A. A., & Nunes, P. S. (2020). Anti-inflammatory and antioxidant activity of carvacrol in the respiratory system: A systematic review and meta-analysis. Phytotherapy research : PTR, 34(9), 2214–2229. https://doi.org/10.1002/ptr.6688
• Alavinezhad, A., Khazdair, M. R., & Boskabady, M. H. (2018). Possible therapeutic effect of carvacrol on asthmatic patients: A randomized, double blind, placebo-controlled, Phase II clinical trial. Phytotherapy research : PTR, 32(1), 151–159. https://doi.org/10.1002/ptr.5967
• Shirvani, H., Bazgir, B., Shamsoddini, A., Saeidi, A., Tayebi, S. M., Escobar, K. A., Laher, I., VanDusseldorp, T. A., Weiss, K., Knechtle, B., & Zouhal, H. (2022). Oregano (Origanum vulgare) Consumption Reduces Oxidative Stress and Markers of Muscle Damage after Combat Readiness Tests in Soldiers. Nutrients, 15(1), 137. https://doi.org/10.3390/nu15010137
• Ragi, J., Pappert, A., Rao, B., Havkin-Frenkel, D., & Milgraum, S. (2011). Oregano extract ointment for wound healing: a randomized, double-blind, petrolatum-controlled study evaluating efficacy. Journal of drugs in dermatology : JDD, 10(10), 1168–1172.