Ładunek glikemiczny - co to jest?

Sposób odżywiania wpływa na wiele aspektów zdrowia, a jednym ze szczególnych jego elementów są węglowodany. Do oceny ich jakości stosuje się pojęcia indeksu i ładunku glikemicznego, które pozwalają zrozumieć reakcje metaboliczne po spożyciu różnych produktów i posiłków. Badania naukowe z udziałem ludzi pokazują, że wartości te mogą mieć związek z rozwojem chorób przewlekłych, zdrowiem układu krążenia, a nawet stanem skóry, czy nowotworami.

1. Definicja ładunku glikemicznego
2. Szybkość i ilość
3. Ładunek glikemiczny a zdrowi

Definicja ładunku glikemicznego

Ładunek glikemiczny to pojęcie opisujące wpływ spożytego posiłku na stężenie glukozy we krwi, uwzględniające jednocześnie rodzaj węglowodanów oraz ich ilość. Wskaźnik ten opiera się na zestawieniu wartości indeksu glikemicznego danego produktu z zawartością przyswajalnych węglowodanów w porcji, dzięki czemu pozwala ocenić całkowite obciążenie organizmu glukozą po spożyciu określonego jedzenia.

Szybkość i ilość

Ładunek glikemiczny nie odnosi się więc wyłącznie do szybkości, z jaką cukry są rozkładane i wchłaniane, ale też do tego, jaka ich ilość rzeczywiście przedostaje się do krwiobiegu. Dzięki temu możliwe jest opisanie nie tylko reakcji na pojedynczy produkt, ale także na posiłek składający się z różnych składników, które razem kształtują poziom glukozy we krwi po jedzeniu.

Szacunkowe wartości ładunku glikemicznego (ŁG) dla różnych produktów spożywczych

Ładunek glikemiczny a zdrowi

Cukrzyca i nowotwory

W licznych publikacjach naukowych podkreślono, że sposób odżywiania oparty na produktach o wysokim indeksie glikemicznym i dużym ładunku glikemicznym wiąże się z większym ryzykiem wielu chorób. U osób, które przez lata jadły w ten sposób, częściej pojawiała się cukrzyca typu 2, choroby serca oraz niektóre rodzaje nowotworów, zwłaszcza rak jelita grubego, piersi czy pęcherza moczowego, W przypadku cukrzycy typu 2 dowody są szczególnie mocne.

Serce i ciśnienie krwi

Podobne wyniki pojawiają się przy chorobach serca i naczyń krwionośnych. Otóż w badaniach obserwacyjnych osoby jedzące dużo produktów podnoszących gwałtownie poziom cukru we krwi częściej miały zawały i udary. Częściej dotyczyło to kobiet niż mężczyzn, a także osób z nadwagą i otyłością. Pokazano też, że jeśli zmienia się dietę i obniża indeks lub ładunek glikemiczny, to już po kilku tygodniach można zauważyć niewielki, ale istotny spadek ciśnienia tętniczego, zarówno skurczowego, jak i rozkurczowego, co ma znaczenie dla profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.

Wpływ na skórę, infekcje i śmiertelność

W badaniach dermatologicznych zwrócono uwagę, że jedzenie produktów o wysokim indeksie i ładunku glikemicznym wiąże się także z nasileniem trądziku, co potwierdzono w badaniach, w których ludzie zmieniali dietę i obserwowano poprawę stanu skóry. W badaniach pooperacyjnych sprawdzano także, czy ścisła kontrola poziomu glukozy we krwi przynosi korzyści w porównaniu do standardowego podejścia. Wyniki pokazały, że taka strategia może zmniejszać ryzyko infekcji i krótkoterminowej śmiertelności, ale jednocześnie wiąże się z większym ryzykiem hipoglikemii (spadku poziomu cukru), dlatego wymaga bardzo uważnego monitorowania.

Źródła:

• Wang, Y. Y., Hu, S. F., Ying, H. M., Chen, L., Li, H. L., Tian, F., & Zhou, Z. F. (2018). Postoperative tight glycemic control significantly reduces postoperative infection rates in patients undergoing surgery: a meta-analysis. BMC endocrine disorders, 18(1), 42. https://doi.org/10.1186/s12902-018-0268-9
• Atkinson, F. S., Brand-Miller, J. C., Foster-Powell, K., Buyken, A. E., & Goletzke, J. (2021). International tables of glycemic index and glycemic load values 2021: a systematic review. The American journal of clinical nutrition, 114(5), 1625–1632. https://doi.org/10.1093/ajcn/nqab233
• Jayedi, A., Soltani, S., Jenkins, D., Sievenpiper, J., & Shab-Bidar, S. (2022). Dietary glycemic index, glycemic load, and chronic disease: an umbrella review of meta-analyses of prospective cohort studies. Critical reviews in food science and nutrition, 62(9), 2460–2469. https://doi.org/10.1080/10408398.2020.1854168
• Livesey, G., Taylor, R., Livesey, H. F., Buyken, A. E., Jenkins, D. J. A., Augustin, L. S. A., Sievenpiper, J. L., Barclay, A. W., Liu, S., Wolever, T. M. S., Willett, W. C., Brighenti, F., Salas-Salvadó, J., Björck, I., Rizkalla, S. W., Riccardi, G., Vecchia, C., Ceriello, A., Trichopoulou, A., Poli, A., … Brand-Miller, J. C. (2019). Dietary Glycemic Index and Load and the Risk of Type 2 Diabetes: Assessment of Causal Relations. Nutrients, 11(6), 1436. https://doi.org/10.3390/nu11061436
• Turati, F., Galeone, C., Augustin, L. S. A., & La Vecchia, C. (2019). Glycemic Index, Glycemic Load and Cancer Risk: An Updated Meta-Analysis. Nutrients, 11(10), 2342. https://doi.org/10.3390/nu11102342
• Evans, C. E., Greenwood, D. C., Threapleton, D. E., Gale, C. P., Cleghorn, C. L., & Burley, V. J. (2017). Glycemic index, glycemic load, and blood pressure: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. The American journal of clinical nutrition, 105(5), 1176–1190. https://doi.org/10.3945/ajcn.116.143685
• Ma, X. Y., Liu, J. P., & Song, Z. Y. (2012). Glycemic load, glycemic index and risk of cardiovascular diseases: meta-analyses of prospective studies. Atherosclerosis, 223(2), 491–496. https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2012.05.028
• Fan, J., Song, Y., Wang, Y., Hui, R., & Zhang, W. (2012). Dietary glycemic index, glycemic load, and risk of coronary heart disease, stroke, and stroke mortality: a systematic review with meta-analysis. PloS one, 7(12), e52182. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0052182
• Meixiong, J., Ricco, C., Vasavda, C., & Ho, B. K. (2022). Diet and acne: A systematic review. JAAD international, 7, 95–112. https://doi.org/10.1016/j.jdin.2022.02.012