Sauna na przeziębienie – pomaga czy szkodzi?

Saunowanie od setek lat stanowi element praktyk związanych z dbaniem o dobre samopoczucie. W różnych kulturach funkcjonuje jako stały składnik rytuałów zdrowotnych i sposobów troski o ciało. Ekspozycja na ciepło przyciąga uwagę ze względu na wyraźne reakcje fizjologiczne, które można łatwo obserwować podczas sesji. Z czasem opisano naukowo, jak organizm adaptuje się do powtarzalnych bodźców termicznych i jakie mogą z tego wynikać korzyści. 

1. Prawidłowe saunowanie
2. Czego nie robić?
3. Przygotowanie do sauny
4. Sauna przy przeziębieniu

Prawidłowe saunowanie

Regularne saunowanie zwykle oznacza 2-4 sesje tygodniowo, w zależności od tolerancji i kondycji.

W praktyce zaczyna się od umycia ciała i osuszenia skóry. Sucha skóra nagrzewa się równiej i nie podnosi nadmiernie wilgotności w kabinie. Pierwsze wejście trwa zwykle około 8 minut. Po wyjściu trzeba schłodzić ciało zimnym prysznicem lub krótkim zanurzeniem w chłodnej wodzie. Zaczyna się od stóp i przesuwa w górę, aby naczynia nie reagowały zbyt gwałtownie. Później następuje odpoczynek w temperaturze pokojowej przez co najmniej 10 minut.

Dopiero wtedy rozpoczyna się drugie wejście, często nieco dłuższe, około 10-12 minut. W saunie fińskiej można polać kamienie wodą, ale w bardzo małych porcjach (30-50 ml), bowiem zbyt duża ilość wody podnosi temperaturę oddechową zbyt szybko. W przerwach należy pić wodę małymi łykami. Cały cykl to zwykle 2-3 wejścia, po ostatniej sesji ponownie się chłodzi ciało i odpoczywa przez 15-20 minut.

Czego nie robić?

Nie wolno wchodzić do sauny po alkoholu, po ciężkim posiłku ani przy uczuciu osłabienia. Trzeba także unikać szybkiego wstawania z ławki, bo może pojawić się zawrót głowy. Warto siadać na ręczniku, aby ograniczyć kontakt skóry z gorącym drewnem. Oddycha się spokojnie i raczej płytko, bo głębokie oddechy mogą podrażniać nagrzane drogi oddechowe.

Przygotowanie do sauny

Przed rozpoczęciem regularnego saunowania warto skontrolować niektóre wskaźniki stanu zdrowia, zwłaszcza ciśnienie tętnicze, ponieważ duże wahania temperatury mogą je obniżać lub podwyższać w krótkim czasie.

Ewentualne badania

U osób z chorobami przewlekłymi dobrze jest też wykonać EKG (elektrokardiografię) spoczynkowe, aby ocenić rytm serca i wykluczyć zaburzenia przewodzenia, które mogą nasilać się podczas nagrzewania organizmu. Pomocne bywa sprawdzenie poziomu elektrolitów, szczególnie sodu i potasu, gdyż intensywna potliwość zwiększa ich utratę.

"Z badań naukowych wiemy, że sauna może mieć silny wpływ na prolaktynę. Prawdopodobnie efekt stosowania sauny jest chwilowy, ale panie powinny uważać z długotrwałym i zbyt częstym stosowaniem sauny ze względu na zaburzenia endokrynne." Maciej Sulikowski - Ekspert SFD

Przeciwwskazania

Przeciwwskazaniem do stosowania sauny są aktywne infekcje przebiegające z gorączką, ponieważ wysoka temperatura dodatkowo obciąża układ krążenia. Niewskazane jest również saunowanie w niewyrównanych chorobach serca, takich jak ciężka niewydolność, zaawansowane zaburzenia rytmu, czy świeży zawał. Osoby z chorobami naczyń, na przykład z miażdżycą tętnic mózgowych, powinny zachować szczególną ostrożność, ponieważ szybkie zmiany temperatur mogą zaburzać przepływ krwi.

Przeciwwskazania dotyczą też stanów odwodnienia, nieleczonej nadczynności tarczycy oraz ciężkiej anemii, które utrudniają prawidłową reakcję na przegrzanie. U osób z chorobami skóry, takimi jak aktywna łuszczyca lub atopowe zapalenie skóry, korzystanie z sauny wymaga ostrożności, gdyż wysoka temperatura i suche powietrze mogą nasilać podrażnienia. Kobiety w ciąży również powinny unikać sauny, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, gdy przegrzanie może być niekorzystne dla rozwijającego się płodu.

Zakresy temperatur w różnego rodzaju saunach

Sauna przy przeziębieniu

Trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy sauna pomaga, czy może zaszkodzić w przeziębieniach. W literaturze naukowej opisano, że wysoka temperatura może osłabiać wirusy otoczkowe (wirusy z lipidową warstwą zewnętrzną) i ułatwiać oczyszczanie śluzowo-rzęskowe (ruch rzęsek przesuwający śluz z drobnoustrojami), a także pobudzać podstawowe mechanizmy odporności wrodzonej (tak zwane reakcje pierwszej linii).

W opracowaniach dotyczących sauny zwrócono uwagę, że osoby korzystające z niej regularnie zgłaszały rzadsze epizody infekcji oddechowych, a taki trend pojawiał się głównie w kulturach, gdzie saunowanie jest stałym elementem stylu życia. W tekstach opisujących tzw. hartowanie zauważono z kolei, że częste bodźce cieplne mogą poprawiać tolerancję organizmu na wahania temperatury.

Źródła: 

• Ernst, E., Pecho, E., Wirz, P., & Saradeth, T. (1990). Regular sauna bathing and the incidence of common colds. Annals of medicine, 22(4), 225–227. https://doi.org/10.3109/07853899009148930
• Kunutsor, S. K., Laukkanen, T., & Laukkanen, J. A. (2017). Sauna bathing reduces the risk of respiratory diseases: a long-term prospective cohort study. European journal of epidemiology, 32(12), 1107–1111. https://doi.org/10.1007/s10654-017-0311-6
• Laukkanen, J. A., Laukkanen, T., & Kunutsor, S. K. (2018). Cardiovascular and Other Health Benefits of Sauna Bathing: A Review of the Evidence. Mayo Clinic proceedings, 93(8), 1111–1121. https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2018.04.008
• Pach, D., Knöchel, B., Lüdtke, R., Wruck, K., Willich, S. N., & Witt, C. M. (2010). Visiting a sauna: does inhaling hot dry air reduce common cold symptoms? A randomised controlled trial. The Medical journal of Australia, 193(11-12), 730–734. https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.2010.tb04127.x