Zioła na zdrowe i silne włosy – jakie są najlepsze?

Mocne, zdrowe, grube i lśniące włosy to marzenie każdej kobiety, chociaż tego typu atrybutami fryzury nie gardzą również mężczyźni. Nierzadko jednak, w pewnych szczególnych sytuacjach, dochodzi do osłabienia włosów, co negatywnie przekłada się na ich wygląd. Na spadek kondycji zdrowotnej włosów naraża nas szczególnie pora letnia, albowiem fatalnie na ich wizaż wpływają promienie słoneczne, wysokie temperatury, skoki temperatury, wiatry oraz kąpiele morskie.

1. Zioła królują
2. Wszystko zależy od keratyny
3. Co szkodzi keratynie?
4. Burzliwe losy keratynocytów
5. Zioła w ochronie keratynocytów
6. Więcej keratynocytów
7. Brodawka to podstawa
8. Na czym się skupić?

Zioła królują

Chyba dla nikogo nie jest tajemnicą, że w odzyskaniu właściwej kondycji włosów mogą dopomóc zioła. Nic w tym dziwnego, skoro ogólnie większość kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji włosów opiera się na ziołach. W zasadzie to nawet trudno znaleźć na rynku jakiś tego typu kosmetyk, w którego składzie nie byłoby ziół.

Wystarczy przypomnieć, że nazwa szamponu pochodzi od indoirańskiego wyrazu „shampoo” określającego wykonywany w starożytnej Persji i Indiach zabieg masażu włosów z użyciem wyciągów z ziół, i że pierwsze szampony w tradycji higieny ludowej przyrządzane były z korzeni i kłączy popularnego onegdaj zioła – mydlnicy lekarskiej.

Wszystko zależy od keratyny

Za atrakcyjny wygląd włosów odpowiada w 90-ciu procentach keratyna, albowiem białko to tworzy do 90% struktury zdrowego włosa. Zawartość tego białka może wprawdzie spadać nawet do 65%, ale właśnie wtedy włosy stają się podatne zarówno na uszkodzenia mechaniczne, jak też działanie takich czynników zewnętrznych, jak promieniowanie słoneczne, wiatr, zanieczyszczenie powietrza czy wysokie ciśnienie osmotyczne wody morskiej.

Efektem niedoboru keratyny jest przesuszenie włosów, ich łamliwość i rozdwajanie się ich końcówek. Z kolei włosy grube, lśniące i elastyczne, czyli o zdrowym wyglądzie, to włosy wzorowo zaopatrzone w keratynę.

"Wapń jest ważny nie tylko dla zdrowia Twoich kości. Wspiera on także układ nerwowy, serce, mięśnie, a także wzmacnia włosy. Jego niedobór może przyspieszać siwienie włosów." Agata Bugorska - Szkoleniowiec IFAA

Co szkodzi keratynie?

Keratyna nadaje włosom ich szczególne cechy dzięki swojej wytrzymałości i elastyczności, kształtowanej przez siarkowy aminokwas cysteinę, która tworzy odpowiednią strukturę tego białka za pomocą specyficznych wiązań dwusiarczkowych. Niestety wiązania te mogą ulegać rozrywaniu w sytuacji, gdy włosy traktowane są wysoką temperaturą lub środkami chemicznymi podczas ich prostowania, lokowania lub ondulacji. Tak więc zbyt częste poddawanie włosów podobnym zabiegom, zaburzającym wewnętrzną strukturę keratyny, może odbijać się negatywnie na ich wyglądzie i zdrowiu.

Burzliwe losy keratynocytów

Budującą włosy keratynę wytwarzają komórki mieszków włosowych, zwane keratynocytami. I właśnie tutaj zaczyna się problem… Otóż, jak się okazuje, keratynocyty są szczególnie wrażliwe na promieniowanie UV oraz wysoką temperaturę. W normalnych warunkach fizjologicznych keratynocyty wytwarzają wraz ze swym wiekiem biologicznym coraz więcej keratyny, tracąc z czasem organelle komórkowe i obumierając, czyli rogowaciejąc. Takie stare populacje keratynocytów, nazywane korneocytami, wypychane są coraz wyżej łodygi włosa i coraz bliżej jej powierzchni przez młode keratynocyty, dzięki czemu włos przyrasta na długość i grubość.

Gdy jednak na młode keratynocyty oddziałuje promieniowanie ultrafioletowe lub promieniowanie termiczne, w komórkach tych powstają wolne rodniki tlenowe oraz inne reaktywne formy tlenu, które inicjują procesy prowadzące do programowanej śmierci komórkowej, zwanej apoptozą. A wtedy keratynocyty obumierają przedwcześnie, zanim wytworzą odpowiednią ilość keratyny i naturalnie zrogowacieją, czyli zanim zapewnią włosom pożądaną ich grubość, elastyczność i połyskliwość.

"Powszechnym suplementem jest również biotyna, która ma udział w produkcji komórek skóry, czyli keratynocytów. Warto wiedzieć, że z keratynocytów wywodzą się również komórki włosów, zatem biotyna wspierać może nie tylko skórę i paznokcie, ale i włosy."  Łukasz Domeracki - mgr Technologii Żywności

Zioła w ochronie keratynocytów

Ponieważ rośliny zielarskie są często obfitymi źródłami związków o aktywności antyoksydacyjnej, eliminujących wolne rodniki tlenowe i inne reaktywne formy tlenu, dlatego naukowcy wielokrotnie testowali w badaniach ich ekstrakty pod kątem ich potencjalnego działania antyapoptotycznego w odniesieniu do keratynocytów.

W sposób oczywisty zioła, w odniesieniu do których wykazano by taką aktywność, używane w formie rozmaitych środków pielęgnacyjnych, powinny przynosić największe korzyści dla kondycji zdrowotnej i atrakcyjnego wyglądu naszych włosów. A do tej pory naukowcy potwierdzili antyapoptotyczne działanie w odniesieniu do keratynocytów, w przypadku ekstraktów pozyskanych z następujących surowców roślinnych:

• liści klonu czerwonego
• owoców granatu
• ziela i nasion wiesiołka
• kory morwy białej
• liści lepiężnika japońskiego
• owoców maliny

Więcej keratynocytów

Ale ochrona keratynocytów przed apoptozą to jeszcze nie wszystko. Dla przywrócenia właściwej kondycji naszym włosom równie ważne, a może nawet ważniejsze, jest tempo proliferacji, czyli rozmnażania się keratynocytów. Zdrowie i wygląd naszych włosów zależą bowiem w dużej mierze od tempa, w jakim nasze mieszki włosowe są w stanie wytwarzać nowe, młode keratynocyty z odpowiednio ukierunkowanych komórek macierzystych. A ponieważ wraz z wiekiem spada tempo proliferacji keratynocytów, dlatego z upływem lat kondycja włosów osób starszych ulega systematycznemu pogorszeniu.

Ogólnie tempem proliferacji keratynocytów steruje hormon tkankowy, nazywany naskórkowym czynnikiem wzrostu (EGF). Niemniej w badaniach dowiedziono, że niektóre drobnocząsteczkowe związki fitochemiczne potrafią naśladować EGF, a tym samym pobudzać proces rozmnażania się keratynocytów. Tak więc surowce roślinne, zawierające tego typu związki, mogą kandydować do grupy najcenniejszych dla naszej fryzury środków pielęgnacyjnych. A pośród zidentyfikowanych dotąd przez naukowców surowców roślinnych, aktywujących proliferację keratynocytów, m.in. znajdziemy:

• kłącze imbiru chińskiego
• kłącze kurkumy
• liście moringi olejodajnej

Brodawka to podstawa

Jednakże za królową ziół na zdrowe i silne włosy należałoby uznać czarną hubę brzozową, na którą Rosjanie mówią czaga (z angielska pisane chaga), z uwagi na wygląd przypominający węgiel drzewny. Dlaczego…?

Otóż jak dowiedziono w badaniach naukowych, pięć znalezionych w tym grzybie związków aktywnych biologicznie – lanosterol, inotodiol, lanostdienodiol i kwas trametenolowy – stymuluje proliferację komórek ludzkiej brodawki skórnej mieszka włosowego, zwanej prościej brodawką włosa. A jak to się ma do kondycji naszych włosów…?

"Zawartość substancji aktywnych w Chaga, w tym polisacharydów, beta-glukanów, triterpenoidów, fenoli i melanin, sprawia, że ten grzyb jest ceniony za różnorodne potencjalne korzyści zdrowotne." Jakub Wiącek - Neurobiolog i Dietetyk

A więc brodawka włosa leży u podstawy mieszka włosowego, stanowiąc źródło gęsto upakowanych, mezenchymalnych komórek macierzystych, zdolnych do przekształcenia w keratynocyty. Dlatego tuż nad nią sytuuje się tzw. grupa komórek macierzy włosa, czyli bardzo młodych keratynocytów, zdolnych z kolei do bardzo szybkiego rozmnażania się w kontakcie z komórkami brodawki. I jak dowodzą badania, im większe brodawki włosów, czyli większa liczba ich komórek macierzystych, tym dłuższe, gęstsze i zdrowsze włosy. Natomiast składniki czagi zwiększają liczbę komórek brodawki, pobudzając – jak już wiemy – proces ich rozmnażania.

Na czym się skupić?

Już tylko pobieżny przegląd ofert sklepów internetowych pokazuje, że raczej bez większego problemu powinniśmy znaleźć na rynku kosmetyki do pielęgnacji włosów, oparte na omówionych powyżej ziołach i surowcach zielarskich. Jeżeli więc zależy nam na zdrowym i atrakcyjnym wyglądzie włosów, najlepiej skupić się właśnie na którymś z nich.

Autor: Sławomir Ambroziak

Źródła:                    

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8618348/
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8625800/
• https://phmd.hirszfeld.pl/mieszki-wlosowe-nowym-zrodlem-komorek-macierzystych/
• https://link.springer.com/article/10.1007/s11418-019-01280-0