Cytrulina i arginina na nadciśnienie - co mówią badania naukowe?

Nadciśnienie zwykle rozwija się latami i długo może nie dawać wyraźnych objawów, a mimo to obciąża naczynia krwionośne i serce. Poza lekami w regulacji nadciśnienia duże znaczenie mają proste elementy stylu życia, w tym kompozycja diety i poziom podaży wybranych substancji odżywczych. Arginina i cytrulina to aminokwasy obecne w żywności i w organizmie, które są powiązane z wytwarzaniem tlenku azotu, czyli cząsteczki rozszerzającej naczynia krwionośne, co przynieść może korzyści nie tylko osobom z nadciśnieniem, ale i sportowcom.

1. Charakterystyka argininy i cytruliny
2. Gdzie występują?
3. Wpływ cytruliny i argininy na ciśnienie
4. Dawkowanie cytruliny i argininy

Charakterystyka argininy i cytruliny

Zarówno L-arginina, jak i L-cytrulina należą do aminokwasów, czyli małych cząsteczek zbudowanych z rdzenia węglowego oraz przyłączonych do niego elementów, które nadają im funkcje oraz zdolność do łączenia się w białka. Arginina jest aminokwasem, który organizm potrafi wytwarzać, ale nie zawsze w ilości odpowiadającej potrzebom, dlatego bywa określana jako „względnie niezbędna” w okresach większego obciążenia. Cytrulina nie buduje białek w takim stopniu jak arginina, ale jest ważnym ogniwem przemian, w których organizm przerabia związki azotowe, takie jak aminokwasy.

W jelitach i wątrobie część przyjętej argininy jest szybko zużywana na rzecz budowy białek, dlatego po spożyciu nie cała dawka trafia do krwi w formie niezmienionej. Cytrulina omija ten etap i dopiero później jest zamieniana w argininę, co u części osób przekłada się na wyraźniejszy wzrost argininy we krwi.

Gdzie występują?

W diecie argininę dostarczają przede wszystkim produkty białkowe, takie jak mięso, ryby, nabiał, jaja, rośliny strączkowe, orzechy i pestki, a także pełnoziarniste zboża. Cytrulina jest szczególnie kojarzona z arbuzem, bo to jeden z jej lepszych naturalnych „nośników”, choć niewielkie ilości mogą występować też w innych dyniowatych. W suplementach spotyka się najczęściej czystą L-cytrulinę lub cytrulinę z kwasem jabłkowym (w formie jabłczanu) oraz L-argininę w formie wolnego aminokwasu lub pod postacią alfa-ketoglutaranu, która może być przyswajana w nieco większym stopniu.

Wpływ cytruliny i argininy na ciśnienie

W najnowszym dużym przeglądzie badań skupiono się na tym, jak suplementacja L-cytruliną oraz spożywanie arbuza wpływają na ciśnienie krwi u osób w wieku średnim i starszym, łącząc wyniki wielu badań z grupami kontrolnymi w jedną wspólną analizę. Uwzględniono łącznie 15 badań obejmujących 415 osób. Zaobserwowano, że ciśnienie skurczowe u osób stosujących cytrulinę obniżyło się średnio o około 4 mmHg (milimetrów słupka rtęci), a rozkurczowe o około 2,5 mmHg, przy czym efekt ten był najbardziej widoczny u osób starszych.

W części badań stosowano nie tylko samą cytrulinę lub sam arbuz, ale połączenie cytruliny z argininą. W tej grupie spadki ciśnienia były wyraźnie większe, sięgając około 10 mmHg dla wartości skurczowej i blisko 5 mmHg dla rozkurczowej. Dla samej argininy przedstawiono też inne dowody z badań kontrolowanych przez zastosowanie placebo, w których średnie obniżenie ciśnienia skurczowego wynosiło około 6 mmHg, a rozkurczowego około 2-3 mmHg.

Normy diagnostyczne dla nadciśnienia tętniczego

Dawkowanie cytruliny i argininy

Najczęściej L-cytrulinę stosuje się w dawkach około 3-6 g na dobę, w jednej porcji lub podzielonej na 2 porcje. W wariancie okołotreningowym zwykle bierze się ją na 30-60 minut przed wysiłkiem, natomiast w dni nietreningowe może być stosowana w godzinach popołudniowych i/lub wieczornych. L-arginina jest również stosowana w dawkach oscylujących wokół 3-6 g na dobę. Często dzienną porcję spożywa się na dwa razy aby uniknąć dyskomfortu ze strony przewodu pokarmowego.

Poza cytruliną i argininą najczęściej opisywanym naturalnym wsparciem dla regulacji ciśnienia tętniczego są azotany z buraka i zielonych warzyw liściastych. W organizmie bezpośrednio zwiększają stężenie tlenku azotu, co sprzyja wazodylatacji (rozszerzeniu ścian naczyń krwionośnych). Azotany rzadko stosowane są w formie suplementów, częściej wykorzystuje się sok z buraka lub koncentrat. 

Źródła:

• Luo, P., Chen, J., Liu, K., & Zhang, J. (2025). Does l-citrulline supplementation and watermelon intake reduce blood pressure in middle-aged and older adults? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Clinical nutrition ESPEN, 69, 653–664. https://doi.org/10.1016/j.clnesp.2025.07.1130
• Rhim, H. C., Kim, M. S., Park, Y. J., Choi, W. S., Park, H. K., Kim, H. G., Kim, A., & Paick, S. H. (2019). The Potential Role of Arginine Supplements on Erectile Dysfunction: A Systemic Review and Meta-Analysis. The journal of sexual medicine, 16(2), 223–234. https://doi.org/10.1016/j.jsxm.2018.12.002