Czarci pazur - właściwości, działanie, na co pomaga

Czarci pazur (Harpagophytum procumbens), znany również jako diabelski pazur, to pełzająca, wieloletnia roślina zielna o charakterystycznym wyglądzie i silnie rozwiniętym systemie korzeniowym, naturalnie występująca na suchych glebach południowej Afryki, szczególnie w Namibii, Botswanie oraz regionach pustynnych RPA. Na rynku dostępne są różne preparaty zawierające czarci pazur. Najczęściej stosuje się go w postaci kapsułek, tabletek, proszku, a także jako składnik maści, czy żeli do stosowania miejscowego.

1. Wygląd czarciego pazura
2. Występowanie czarciego pazura
3. Pomocne działanie czarciego pazura
4. Stosowanie czarciego pazura
5. Bezpieczeństwo czarciego pazura

Wygląd czarciego pazura

Długie, wąskie pędy płożące czarciego pazura mogą osiągać do 1,5 metra długości i są pokryte drobnymi, miękkimi włoskami. Liście są szarozielone, mięsiste, zwykle trójklapowe lub owalne, często z delikatnie ząbkowanymi brzegami. Szczególnie charakterystyczne są owoce. Są to zdrewniałe, elipsoidalne torebki z licznymi rozgałęzionymi wyrostkami zakończonymi ostrymi haczykami, które zaczepiają się o sierść zwierząt lub buty ludzi, co ułatwia rozsiewanie.

Kwiaty pojawiają się pojedynczo w kątach liści i są duże, lejkowate, przypominające nieco kwiaty powoju, o barwie intensywnie różowej, fioletowej lub purpurowej z jaśniejszym wnętrzem.

Występowanie czarciego pazura

Roślina najlepiej rozwija się w warunkach silnego nasłonecznienia i sezonowych opadów, typowych dla buszów i sawann, a jej rozgałęzione, bulwiaste korzenie magazynują wodę. Pozyskiwanie dzikich bulw czarciego pazura stanowi znaczące źródło dochodu dla lokalnych społeczności, szczególnie w Namibii, gdzie w latach 2000. jego eksport osiągał setki ton rocznie i przyczynił się do wprowadzenia praktyk zrównoważonego zbioru i regulacji handlu.

Rozważano nawet wpisanie rośliny na listę CITES II (Załącznik II Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem (CITES - Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) z powodu nadmiernego zbieractwa.

"Istotnym czynnikiem, który ma za zadanie utrzymać kondycję stawów w nienagannej formie, jest odpowiednie żywienie. Tutaj trzeba przede wszystkim uwzględnić takie składowe jak białka kolagenowe, witaminę C oraz kwasy omega 3, witaminę D3, K2 i wapń." Tomasz Maciołek - Fizjoterapeuta.

Pomocne działanie czarciego pazura

Badania kliniczne prowadzone z udziałem ludzi pokazały, że preparaty z czarciego pazura (Harpagophytum procumbens) mogą pomagać na łagodzenie bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów oraz bólem dolnej części pleców. W kilku badaniach oceniano różne formy preparatów. Najczęściej był to proszek lub ekstrakt wodny zawierające określoną ilość harpagozydu, czyli głównej substancji aktywnej.

Najlepsze efekty obserwowano przy dawkach 50–100 mg harpagozydu dziennie. Takie ilości mogą przynosić ulgę w bólu przy zaostrzeniach przewlekłych problemów z kręgosłupem, a działanie było porównywalne z niektórymi lekami przeciwbólowymi, np. z rofekoksybem. W przypadku zmian zwyrodnieniowych kolan i bioder skuteczność była mniejsza, zwłaszcza jeśli preparat zawierał mniej, niż 30 mg harpagozydu.

W analizie bezpieczeństwa, która objęła 28 badań, nie zauważono, by czarci pazur powodował więcej skutków ubocznych, niż placebo. Pojawiały się one u około 3% osób i dotyczyły głównie układu pokarmowego, jak biegunka, czy nudności. Rzadko odnotowano pojedyncze przypadki ostrej nietolerancji, ale nie ma danych o długofalowych skutkach stosowania. Większość badań trwała krótko i opierała się na niskich dawkach, dlatego potrzeba jeszcze więcej danych, by dokładnie ocenić bezpieczeństwo długotrwałego stosowania.

Stosowanie czarciego pazura

W suplementach diety najczęściej stosuje się sproszkowany korzeń lub standaryzowane ekstrakty wodne lub alkoholowe. Dawkowanie różni się w zależności od formy i zawartości harpagozydu. W badaniach najczęściej skuteczne były dawki 50–100 mg harpagozydu dziennie. Preparaty miejscowe, takie jak żele, czy maści, nie są dobrze przebadane klinicznie, ale bywają stosowane jako uzupełnienie terapii w celu miejscowego łagodzenia bólu.

Zmniejszenia bólu i stanu zapalnego w stawach i kręgosłupie

Czarci pazur najczęściej stosuje się w celu zmniejszenia bólu i stanu zapalnego w stawach i kręgosłupie, dlatego warto wiedzieć, że jego działanie może być wspierane przez inne dobrze przebadane składniki. Jednym z nich są kwasy tłuszczowe omega-3, które znajdują się m.in. w tłustych rybach, oleju rybnym, czy algach. Ich działanie polega na łagodzeniu przewlekłego stanu zapalnego w organizmie. Wpływają one na procesy, które zmniejszają wydzielanie substancji odpowiedzialnych za ból i sztywność stawów.

Odporność i sprawność ruchowa

Drugim ważnym składnikiem jest witamina D3, która kojarzy się głównie z kośćmi, ale ma też wpływ na mięśnie, odporność i ogólną sprawność ruchową. Jej niedobór może powodować osłabienie, większą wrażliwość na ból i pogorszenie pracy układu mięśniowo-szkieletowego.

Odbudowa chrząstki stawowej

Trzecim składnikiem wartym uwagi jest hydrolizowany kolagen, czyli specjalnie przetworzone białko, które po spożyciu łatwo się wchłania i może wspierać odbudowę chrząstki stawowej. W badaniach osoby przyjmujące kolagen często odczuwały mniejszy ból i większy komfort podczas poruszania się, szczególnie jeśli miały problemy z kolanami, biodrami, czy kręgosłupem. Połączenie czarciego pazura z tymi składnikami może przynieść lepsze efekty niż stosowanie ich osobno, ponieważ każdy z nich działa trochę inaczej, ale wszystkie wspierają zdrowie stawów i zmniejszają dolegliwości bólowe.

Ogólna charakterystyka czarciego pazura

Bezpieczeństwo czarciego pazura

Czarci pazur w niektórych aspektach może naśladować działanie niektórych leków, dlatego, mimo że pochodzi z natury, nie każdemu może służyć w taki sam sposób. Wpływa między innymi na pracę układu trawiennego, więc osoby z wrażliwym żołądkiem, refluksem, nadkwaśnością lub chorobą wrzodową powinny podchodzić do jego stosowania z ostrożnością.

Nie zaleca się go również kobietom w ciąży, karmiącym piersią oraz dzieciom, ponieważ brakuje dokładnych badań, które potwierdzałyby bezpieczeństwo stosowania w tych grupach. Ponieważ niektóre składniki czarciego pazura mogą wchodzić w reakcje z lekami, szczególnie tymi stosowanymi przy nadciśnieniu, zaburzeniach krzepnięcia, czy przewlekłych stanach zapalnych, osoby przyjmujące leki na stałe powinny najpierw skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Źródła:

• Brendler, T., Gruenwald, J., Ulbricht, C., Basch, E., & Natural Standard Research Collaboration (2006). Devil's Claw (Harpagophytum procumbens DC): an evidence-based systematic review by the Natural Standard Research Collaboration. Journal of herbal pharmacotherapy, 6(1), 89–126.
• Gagnier, J. J., Chrubasik, S., & Manheimer, E. (2004). Harpgophytum procumbens for osteoarthritis and low back pain: a systematic review. BMC complementary and alternative medicine, 4, 13. https://doi.org/10.1186/1472-6882-4-13
• Vlachojannis, J., Roufogalis, B. D., & Chrubasik, S. (2008). Systematic review on the safety of Harpagophytum preparations for osteoarthritic and low back pain. Phytotherapy research : PTR, 22(2), 149–152. https://doi.org/10.1002/ptr.2314
• Gxaba, N., & Manganyi, M. C. (2022). The Fight against Infection and Pain: Devil's Claw (Harpagophytum procumbens) a Rich Source of Anti-Inflammatory Activity: 2011-2022. Molecules (Basel, Switzerland), 27(11), 3637. https://doi.org/10.3390/molecules27113637