Objawy złej flory jelitowej - 5 sygnałów, które ignorujesz

Mikrobiom jelitowy jest dziś narażony na coraz więcej czynników, które mogą zaburzać jego równowagę. Znaczenie mają nie tylko antybiotyki, ale też przewlekły stres, mało urozmaicona dieta, niedobór snu, siedzący tryb życia i wysoka podaż żywności wysoko przetworzonej. Problem polega na tym, że zaburzenia w obrębie jelit dają nie tylko wyraźne, jednoznaczne objawy ze strony przewodu pokarmowego. Często pojawiają się sygnały pozornie niespecyficzne, które łatwo przypisać zmęczeniu, wiekowi, stresowi albo „gorszemu okresowi”.

1. Problemy z florą jelitową
2. Sygnały złej flory jelitowej

Problemy z florą jelitową

Flora jelitowa to potoczne określenie drobnoustrojów zasiedlających przewód pokarmowy, głównie bakterii, ale też wirusów, grzybów i innych mikroorganizmów. Obecnie częściej używa się terminu mikrobiota jelitowa, który odnosi się właśnie do zespołu tych organizmów. Jest jeszcze pojęcie mikrobiomu, które oznacza materiał genetyczny mikroorganizmów oraz cały potencjał biologiczny związany z ich obecnością. Nie są to pojęcia całkowicie tożsame, choć w codziennym języku bywają używane zamiennie.

Nie ma wzorca

Nie ma wzorca „idealnej” mikrobioty dla osób zdrowych. Nigdy nie jest ona identyczna u wszystkich osób uznawanych za zdrowe, ale zwykle pozostaje różnorodna i względnie stabilna. Jej skład ma wspierać stabilność i pracę bariery jelitowej, trawienie części składników pokarmowych, wytwarzanie niektórych związków ważnych dla stanu odżywienia oraz prawidłową współpracę z układem odpornościowym.

Dysbioza

Zaburzenie tej równowagi określa się jako dysbiozę. Nie oznacza ona obecności jednej lub kilku „złych bakterii”, lecz raczej niekorzystne przesunięcie proporcji między różnymi grupami drobnoustrojów, spadek różnorodności albo nadmierny rozrost wybranych mikroorganizmów. Taki stan może wiązać się z osłabieniem integralności bariery jelitowej, gorszą tolerancją niektórych produktów, zmianą tempa pasażu jelitowego i większą skłonnością do dolegliwości czynnościowych.

Objawy zaburzeń mikrobioty nie zawsze pojawiają się nagle. U części osób zmiany rozwijają się stopniowo, przez co łatwo uznać je za coś zwyczajnego i niepowiązanego z jelitami. W praktyce nie każda dolegliwość oznacza dysbiozę, ale nawracający zespół kilku sygnałów może sugerować, że równowaga mikrobioty została naruszona i warto przyjrzeć się diecie, stylowi życia oraz ewentualnej diagnostyce.

Objawy problemów z mikrobiotą jelitową

Sygnały złej flory jelitowej

Pierwszym i jednym z częstszych, a zarazem lekceważonych sygnałów pochodzących od złej flory jelitowej są przeplatające się wzdęcia, uczucie przelewania, nadmierne gazy albo wyraźny dyskomfort po posiłkach, nawet wtedy, gdy dieta nie wydaje się szczególnie ciężka.

Drugi sygnał to nieregularne wypróżnienia, a więc nie tylko biegunka, ale też naprzemienne zaparcia i luźne stolce, uczucie niepełnego wypróżnienia albo nagła zmiana rytmu pracy jelit utrzymująca się przez dłuższy czas.

Trzeci objaw, często pomijany, to pogorszenie tolerancji niektórych produktów, zwłaszcza gdy po wcześniej dobrze trawionych pokarmach pojawia się pełność, burczenie, dyskomfort, mdłości albo wyraźne nasilenie gazów.

Czwartym sygnałem mogą być częstsze infekcje, wolniejsze wracanie do formy po chorobie albo większa podatność na drobne dolegliwości, ponieważ jelita są ściśle powiązane z funkcjonowaniem układu odpornościowego.

Piąty sygnał to przewlekłe zmęczenie, pogorszenie samopoczucia, rozdrażnienie albo trudności z koncentracją, szczególnie gdy współwystępują z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego.

Przeoczeniu objawów złej flory bakteryjnej sprzyja też to, że symptomy nie muszą pojawiać się codziennie. U wielu osób pojawiają się falami, po gorszym śnie, stresującym okresie, podróży, infekcji albo po zmianie sposobu odżywiania. Znaczenie ma również czas trwania. Jednorazowe wzdęcie, czy biegunka, po obfitym posiłku zwykle nie ma większego znaczenia, ale objawy utrzymujące się tygodniami lub regularnie wracające zasługują na uwagę. Zwłaszcza dlatego, że do niektórych symptomów można się przyzwyczaić i długo je ignorować. Niepokoić powinny także objawy alarmowe, takie jak krew w stolcu, niezamierzona utrata masy ciała, czy gorączka.

Źródła:

• Cryan, J. F., O'Riordan, K. J., Cowan, C. S. M., Sandhu, K. V., Bastiaanssen, T. F. S., Boehme, M., Codagnone, M. G., Cussotto, S., Fulling, C., Golubeva, A. V., Guzzetta, K. E., Jaggar, M., Long-Smith, C. M., Lyte, J. M., Martin, J. A., Molinero-Perez, A., Moloney, G., Morelli, E., Morillas, E., O'Connor, R., … Dinan, T. G. (2019). The Microbiota-Gut-Brain Axis. Physiological reviews, 99(4), 1877–2013. https://doi.org/10.1152/physrev.00018.2018
• Di Vincenzo, F., Del Gaudio, A., Petito, V., Lopetuso, L. R., & Scaldaferri, F. (2024). Gut microbiota, intestinal permeability, and systemic inflammation: a narrative review. Internal and emergency medicine, 19(2), 275–293. https://doi.org/10.1007/s11739-023-03374-w
• Mayer, E. A., Nance, K., & Chen, S. (2022). The Gut-Brain Axis. Annual review of medicine, 73, 439–453. https://doi.org/10.1146/annurev-med-042320-014032