Probiotyk przed czy po antybiotyku?

Mikrobiota jelitowa odgrywa istotną rolę w utrzymaniu zdrowia człowieka i wspiera wiele procesów metabolicznych oraz odpornościowych. Co ważne, efekty jej działania widoczne są nawet w mózgu. Równowaga mikrobioty może być zaburzona przez stres, nieprawidłową dietę, czy stosowanie niektórych leków, szczególnie antybiotyków. Coraz częściej podkreśla się znaczenie probiotyków jako sposobu wspierania naturalnych mechanizmów ochronnych organizmu, w tym w przypadku zakażeń wymagających antybiotykoterapii.

1. Skutki antybiotykoterapii
2. Rozwój oporności
3. Probiotyki przy antybiotykoterapii
4. Stosowanie probiotyków

Skutki antybiotykoterapii

Antybiotyki pomagają w leczeniu wielu groźnych infekcji, ale mają też poważne wady, które wynikają z ich działania na cały organizm. Gdy niszczą chorobotwórcze bakterie, równocześnie usuwają także te pożyteczne, które żyją w jelitach i wspierają trawienie oraz odporność. W efekcie może dochodzić do zaburzeń pracy przewodu pokarmowego, takich jak biegunki, wzdęcia czy bóle brzucha, a także do osłabienia naturalnej bariery ochronnej organizmu, co zwiększa podatność na kolejne infekcje.

Rozwój oporności

Problemem jest również rozwój oporności, czyli sytuacja, w której bakterie stopniowo uczą się bronić przed działaniem leku i przestają na niego reagować, co sprawia, że leczenie staje się trudniejsze, a infekcje mogą być znacznie groźniejsze. Antybiotyki niosą też ryzyko działań niepożądanych, od łagodnych jak nudności czy wysypki skórne, po cięższe, obejmujące reakcje alergiczne, uszkodzenia wątroby lub nerek.

Probiotyki przy antybiotykoterapii

Zacznij natychmiast!

W przypadku stosowania probiotyków w trakcie antybiotykoterapii skuteczność w zapobieganiu biegunce jest największa, gdy suplementacja zostanie rozpoczęta w ciągu dwóch dni od przyjęcia pierwszej dawki leku i gdy wybiera się dobrze przebadane szczepy, takie jak Lactobacillus rhamnosus GG, czy drożdżak Saccharomyces boulardii. Rozpoczęcie suplementacji probiotykiem równocześnie z antybiotykiem daje wyraźnie większe korzyści w zapobieganiu biegunce związanej z antybiotykoterapią niż czekanie do zakończenia leczenia.

"Obecność probiotyków i prebiotyków w diecie wpływa na odporność, poprawia funkcjonowanie układu odpornościowego, dzięki czemu jesteśmy mniej narażeni na choroby, ale też szybciej wracamy do zdrowia." Łukasz Domeracki - mgr Technologii Żywności

Co pokazują badania?

W analizach wyników badań wykazano, że osoby zaczynające probiotyk w ciągu pierwszych dwóch dni od przyjęcia pierwszej dawki antybiotyku rzadziej doświadczały biegunki, a skuteczność spadała, jeśli probiotyk włączano później lub dopiero po zakończeniu kuracji. W wielu badaniach stosowano kontynuację probiotyku także po odstawieniu antybiotyku, jednak kluczowym czynnikiem była szybkość rozpoczęcia suplementacji.

Przykłady powszechnie stosowanych probiotyków

Stosowanie probiotyków

Typowe dawkowanie probiotyków zależy od rodzaju preparatu, ale najczęściej stosuje się je raz lub dwa razy dziennie w ilości od kilku do kilkudziesięciu miliardów jednostek tworzących kolonie.

Aby probiotyki były skuteczniejsze, warto wspierać ich działanie odpowiednią dietą, bogatą w błonnik i naturalne prebiotyki, które stanowią pożywkę dla korzystnych bakterii. Znajdują się one w warzywach strączkowych, pełnych ziarnach, cebuli, czosnku, porach czy cykorii, a także w bananach, czy jabłkach. Dodatkowo pomocne są produkty fermentowane, takie jak jogurt naturalny, kefir, kiszona kapusta czy ogórki kiszone, bo same zawierają żywe kultury i wspierają różnorodność mikrobioty.

Źródła:

• Liao, W., Chen, C., Wen, T., & Zhao, Q. (2021). Probiotics for the Prevention of Antibiotic-associated Diarrhea in Adults: A Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials. Journal of clinical gastroenterology, 55(6), 469–480. https://doi.org/10.1097/MCG.0000000000001464
• Zhang, L., Zeng, X., Guo, D., Zou, Y., Gan, H., & Huang, X. (2022). Early use of probiotics might prevent antibiotic-associated diarrhea in elderly (>65 years): a systematic review and meta-analysis. BMC geriatrics, 22(1), 562. https://doi.org/10.1186/s12877-022-03257-3