Wrośniak różnobarwny - dawkowanie, na co pomaga

Wrośniak różnobarwny (Coriolus versicolor lub Trametes versicolor) to grzyb znany ze swojego charakterystycznego wyglądu i szerokiego występowania w naturze. Od dawna wykorzystywany jest w tradycyjnej fitoterapii, a w ostatnich latach coraz częściej staje się przedmiotem badań naukowych. Szczególne zainteresowanie budzi jego wpływ na układ odpornościowy oraz potencjalne zastosowanie prozdrowotne. Zainteresowanie zdobywają też jego właściwości prebiotyczne.

1. Wygląd wrośniaka różnobarwnego
2. Występowanie wrośniaka różnobarwnego
3. Działanie wrośniaka różnobarwnego
4. Działanie prebiotyczne wrośniaka
5. Ogólna charakterystyka wrośniaka różnobarwnego
6. Dawkowanie wrośniaka różnobarwnego

Wygląd wrośniaka różnobarwnego

Wrośniak różnobarwny to grzyb należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae) i jest jednym z najczęściej występujących grzybów nadrzewnych na świecie. Jego potoczna angielska nazwa to „Turkey Tail”, czyli „indyczy ogon”, co doskonale oddaje jego charakterystyczny wygląd. Owocniki tego grzyba są cienkie, wachlarzowate lub półkoliste, często ułożone dachówkowato jeden nad drugim, a ich powierzchnia ma wyraźne, koncentryczne strefy w różnych odcieniach - szarym, brązowym, zielonkawym, niebieskawym, pomarańczowym lub kremowym.

Spód kapelusza pokryty jest drobnymi porami, a miąższ jest skórzasty, elastyczny i cienki. Wrośniak nie ma trzonu i przyrasta bezpośrednio do drewna, głównie martwych lub osłabionych drzew liściastych, takich jak buk, brzoza, dąb, czy klon, choć zdarza się go znaleźć także na drzewach iglastych.

Występowanie wrośniaka różnobarwnego

Jest to gatunek kosmopolityczny, co oznacza, że występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą i można go spotkać niemal przez cały rok. W Polsce jest bardzo pospolity i łatwo rozpoznawalny w terenie dzięki swojemu kolorowemu, paskowanemu wyglądowi oraz fakturze przypominającej filc lub zamsz. Choć nie jest grzybem jadalnym w sensie kulinarnym (ze względu na twardość i włóknistą strukturę), od wieków wykorzystywany był w tradycyjnym zielarstwie azjatyckim.

Działanie wrośniaka różnobarwnego

Do tej pory przeglądy badań naukowych na ludziach dotyczące działania wrośniaka są dostępne właściwie wyłącznie w kontekście jego stosowania jako uzupełnienia terapii przeciwnowotworowej, głównie u pacjentów z rakiem jelita grubego. Tylko w tym obszarze zebrano i oceniono większą liczbę dobrze zaprojektowanych badań, w tym tzw. badań randomizowanych (gdzie uczestnicy są losowo przydzielani do grupy otrzymującej dane leczenie lub do grupy porównawczej), które są uznawane za najbardziej wiarygodne w medycynie.

"Grzyby są pełne składników odżywczych, oferując szereg potencjalnych korzyści zdrowotnych. Ponadto są niskokaloryczne i zawierają błonnik, stanowiąc dobry dodatek do dań dla osób odchudzających się." Agata Bugorska - Trener personalny i szkoleniowiec IFAA

W analizowanych badaniach udział wzięło ponad 1500 pacjentów z rakiem okrężnicy lub odbytnicy, u których chorobę zdiagnozowano na etapie od II do IV. Stadium II oznacza nowotwór ograniczony do jelita, ale z większym ryzykiem nawrotu, natomiast stadium IV to już rak z przerzutami, czyli rozsiany do innych narządów. W większości przypadków pacjenci przeszli wcześniej operację usunięcia guza, a następnie otrzymywali chemioterapię, czasami także radioterapię.

Wrośniak podawano w formie ekstraktu bogatego w tzw. polisacharydy, głównie PSK. To substancje mogące wpływać na działanie komórek odpornościowych, np. limfocytów. W badaniach sprawdzano, czy dodanie tego ekstraktu może łagodzić działania niepożądane leczenia, takie jak nudności, zmęczenie, biegunki, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, czy obniżenie liczby białych krwinek (neutropenia), co zwiększa ryzyko infekcji.

Wyniki były jednak niejednoznaczne. W wielu przypadkach nie udało się potwierdzić, czy ekstrakt rzeczywiście pomagał, ponieważ badane grupy osób były małe, a finalnie dane oceniono jako bardzo niskiej pewności. Jedynie w przypadku przeżycia 5-letniego wykazano, że osoby przyjmujące PSK (polisacharydy K) miały trochę większe szanse na przeżycie, niż osoby leczone bez tego dodatku. Nie wiadomo też, czy zaobserwowana różnica wynikała z wpływu na układ odpornościowy, zmniejszenia skutków ubocznych, czy innych czynników.

Działanie prebiotyczne wrośniaka

Kilka badań sugeruje, że wrośniak różnobarwny może działać jak prebiotyk, czyli substancja wspierająca dobre bakterie jelitowe. W eksperymentach laboratoryjnych zauważono, że jego składniki pobudzają wzrost korzystnych bakterii, takich jak Bifidobacterium, choć wciąż nieco słabiej, niż standardowe prebiotyki.

W jednym badaniu z udziałem ludzi podawanie ekstraktu z wrośniaka wpłynęło pozytywnie na skład mikrobioty jelitowej, bowiem zaobserwowano, że u osób przyjmujących grzyb nie doszło do zaburzeń, jakie wystąpiły po antybiotyku w grupie porównawczej. Potencjał prebiotyczny wrośniaka może być jednym z aspektów, dzięki którym wspierać on może śluzówkę i zwalczanie stanów zapalnych jelit.

Ogólna charakterystyka wrośniaka różnobarwnego

Dawkowanie wrośniaka różnobarwnego

Wrośniak różnobarwny nie jest spożywany w tradycyjny sposób jak inne grzyby jadalne, ponieważ jego miąższ jest twardy i łykowaty. Stosuje się go wyłącznie w formie przetworzonej, najczęściej jako ekstrakty, proszki, kapsułki, tabletki, a w tradycyjnej medycynie również w formie odwarów, czyli wywarów przygotowywanych poprzez gotowanie suszonego grzyba w wodzie przez kilkanaście minut.

Dawki używane w badaniach klinicznych u ludzi najczęściej wynosiły od około 1 do 3 gramów ekstraktu dziennie, przy czym stosowanie było rozłożone na 2 lub 3 porcje w ciągu dnia, często razem z posiłkiem. W tradycyjnym zastosowaniu, np. w postaci suszonego owocnika lub proszku, podaje się najczęściej od 2 do 6 gramów dziennie, zależnie od indywidualnych potrzeb i celu suplementacji.

Długość stosowania może być różna. W badaniach klinicznych u pacjentów onkologicznych wynosiła od kilku tygodni do nawet 2-3 lat, przy czym zawsze towarzyszyła leczeniu konwencjonalnemu. W suplementacji pozamedycznej, np. w celu wspomagania odporności, często zaleca się stosowanie w cyklach, np. przez kilka tygodni z przerwami. Warto pamiętać, że ze względu na brak wystandaryzowanych wytycznych dawkowanie powinno być dostosowane do formy preparatu (np. wyciąg wodny czy alkoholowy, kapsułka czy proszek) oraz zaleceń producenta, a w przypadku osób chorych zawsze po konsultacji z lekarzem.

Źródła:

• Habtemariam S. (2020). Trametes versicolor (Synn. Coriolus versicolor) Polysaccharides in Cancer Therapy: Targets and Efficacy. Biomedicines, 8(5), 135. https://doi.org/10.3390/biomedicines8050135
• Pilkington, K., Wieland, L. S., Teng, L., Jin, X. Y., Storey, D., & Liu, J. P. (2022). Coriolus (Trametes) versicolor mushroom to reduce adverse effects from chemotherapy or radiotherapy in people with colorectal cancer. The Cochrane database of systematic reviews, 11(11), CD012053. https://doi.org/10.1002/14651858.CD012053.pub2
• Pallav, K., Dowd, S. E., Villafuerte, J., Yang, X., Kabbani, T., Hansen, J., Dennis, M., Leffler, D. A., Newburg, D. S., & Kelly, C. P. (2014). Effects of polysaccharopeptide from Trametes versicolor and amoxicillin on the gut microbiome of healthy volunteers: a randomized clinical trial. Gut microbes, 5(4), 458–467. https://doi.org/10.4161/gmic.29558