Wysokie CRP - co to jest? Norma, badanie

Badanie CRP, wykonywane na podstawie próbki krwi żylnej, pobranej od pacjenta, jest badaniem przydatnym w diagnostyce i monitorowaniu leczenia problemów zdrowotnych z towarzyszącym uszkodzeniem tkanek i stanem zapalnym, przede wszystkim w przebiegu infekcji drobnoustrojowych, ostrych zespołów wieńcowych, stanów pourazowych oraz chorób nowotworowych i reumatycznych.

1. Co warto wiedzieć o CRP?
2. Kiedy CRP rośnie…
3. Słów kilka o RZS
4. Bakterie są najważniejsze
5. Z talerza do stawu
6. Jak obniżyć ryzyko?

Co warto wiedzieć o CRP?

Białko C-reaktywne, w skrócie CRP, jest jednym z obecnych we krwi, tzw. białek ostrej fazy, produkowanych w dużych ilościach i wydzielanych przez wątrobę w odpowiedzi na toczący się w organizmie proces zapalny, którego pierwszoplanowym zadaniem fizjologicznym jest zapewnienie prawidłowej reakcji odpornościowej organizmu na różnego typu zakażenia.

Otóż wiążąc się ze składnikami powierzchni błon komórkowych drobnoustrojów, CRP aktywuje układy białek immunologicznych, inicjujących niszczenie i trawienie mikroorganizmów chorobotwórczych, a także obumarłych komórek naszego organizmu. Dlatego też do wzrostu poziomu CRP w krwiobiegu dochodzi również w przebiegu procesów zapalnych, niezwiązanych wprawdzie z infekcją, ale niszczących komórki, jak przykładowo w przypadku rozległego urazu, choroby reumatycznej czy choroby nowotworowej.

Kiedy CRP rośnie…

Prawidłowe, fizjologiczne stężenie CRP nie powinno przekraczać 5 mg/L, choć najczęściej oscyluje w granicach 3-5 mg/L. Natomiast poziom wyższy jak 10 mg/L uznawany już jest za nieprawidłowy, albowiem wskazuje na proces zapalny, toczący się w naszym organizmie. I chociaż sam poziom tego markera nie wskazuje nam jednoznacznie na przyczynę stanu zapalnego, niemniej szacuje się, że infekcje wirusowe powodują wzrost poziomu CRP do wartości w zakresie 10-40 mg/L, infekcje bakteryjne i ostre nieinfekcyjne stany zapalne w zakresie 40-200 mg/L, a ciężkie infekcje bakteryjne i rozległe urazy ciała do wartości powyżej 200 mg/L.

Ogólnie problemy zdrowotne, które generują wzrost stężenia CRP w surowicy krwi, to m.in. infekcje wirusowe, infekcje bakteryjne, zakażenia grzybicze i pasożytnicze, zakrzepica żył głębokich, rozległy uraz ciała, ostra reakcja alergiczna, zapalenie trzustki, choroby zapalne układu pokarmowego, choroby nowotworowe oraz choroby autoimmunologiczne, w tym reumatoidalne zapalenie stawów (RZS). Przy tej ostatniej przypadłości, poziom CRP wzrasta zazwyczaj powyżej 100 mg/L.

Chociaż więc interpretacja wyniku badania to zadanie dla lekarza, niemniej podwyższony poziom tego markera w największej liczbie przypadków będzie świadectwem przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, z uwagi na najwyższe rozpowszechnienie tego schorzenia pośród współczesnej ludzkiej populacji, spośród wszystkich problemów zdrowotnych, związanych ze wzrostem poziomu CRP.

"Dieta powinna obfitować przede wszystkim w produkty wysokoodżywcze, bogate w kwasy tłuszczowe omega 3. Ciekawymi dodatkami w diecie jest kurkuma i imbir w postaci suplementów, które działają przeciwzapalnie. W Twojej diecie nie powinno zabraknąć również kolagenu i witaminy C." Tomasz Maciołek - Fizjoterapeuta

Słów kilka o RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą, ogólnoustrojową chorobą zapalną o podłożu autoimmunologicznym, obejmującą głównie stawy i charakteryzującą się degradacją ich błon maziowych, uogólnionym stanem zapalnym oraz obecnością specyficznych autoprzeciwciał, których aktywność prowadzi ostatecznie do poważnych uszkodzeń i deformacji okołostawowej tkanki chrzęstnej i kostnej. Chorobie tej towarzyszą też zwykle objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka, anemia, osteoporoza i miastenia, czyli osłabienie mięśni.

Przebieg reumatoidalnego zapalenia stawów wywiera również wpływ na inne narządy, takie jak skóra, naczynia krwionośne, nerki, serce, płuca, nerwy, wątroba, jelita i żołądek, a także zwiększa ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych a nawet niektórych nowotworów, szczególnie raka płuc i raka układu limfatycznego.

Globalna częstotliwość występowania RZS we współczesnej ludzkiej populacji szacowana jest na minimum 1%. I chociaż u źródeł patogenezy tego schorzenia leżą głównie autoimmunologiczne uwarunkowania genetyczne, to jednak naukowcy zwracają również uwagę na czynniki środowiskowe, wywołujące tę chorobę u osób podatnych genetycznie, wymieniając na pierwszym miejscu jako kluczowe takie z nich, jak palenie tytoniu, terapie hormonalne, infekcje oraz dysbiozy, czyli dysfunkcje mikrobioty jelitowej.

Kiedy CRP rośnie – interpretacja wyników i możliwe przyczyny

Natomiast ustalenie przez naukę czynników środowiskowych, wywołujących RZS, stwarza szansę na uniknięcie tej choroby przez osoby podatne genetycznie, a tym samym obniżenie ryzyka nieprawidłowego wyniku badania CRP.

Bakterie są najważniejsze

Badania prowadzone w przeciągu ostatnich kilku lat pozwoliły na ustalenie roli dysfunkcji mikrobiomu jako istotnego mediatora stanu zapalnego, rozwijającego się w przebiegu RZS. Ogólnie coraz więcej badań ujawnia udział dysfunkcji mikrobiomu w patogenezie autoimmunologicznych chorób reumatycznych. Jak bowiem się okazuje, interakcja pomiędzy układem odpornościowym gospodarza a mikrobiotą jelitową inicjuje utratę tolerancji immunologicznej i rozwój autoimmunizacji. Dlatego też nieprawidłowa zmiana składu mikrobiomu, czyli tzw. dysbioza, leży u przyczyn znacznej liczby rozmaitych chorób, w których dysfunkcja układu odpornościowego, powodowana dysbiozą, wyzwala stan zapalny i podtrzymuje jego przewlekły przebieg.

Zacznij od probiotyków

Dlatego też w leczeniu i zapobieganiu RZS naukowcy proponują interwencje modulujące skład mikrobiomu jelitowego, oparte przede wszystkim na dostarczaniu do organizmu odpowiedniej ilości probiotyków i prebiotyków. Jak bowiem dowiedziono w badaniach, probiotyki, takie jak pożyteczne szczepy bakteryjne Lactobacillus i Bifidobacterium, mogą łagodzić objawy RZS poprzez poprawę integralności bariery jelitowej, zwiększanie stężenia silnie przeciwzapalnych immunoglobulin w surowicy krwi oraz obniżenie liczebności gatunków bakterii patogennych.

Prebiotyki

Natomiast prebiotyki, czyli głównie niestrawne węglowodany, takie jak inulina czy pektyna, tworzą pożywkę dla pożytecznych szczepów bakterii probiotycznych i przetwarzane są przez nie do silnie przeciwzapalnych, krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Dlatego też dieta bogata w błonnik, jak dowodzą badania, pomaga łagodzić objawy RZS poprzez poprawę składu mikrobiomu jelitowego, utrzymanie prawidłowej funkcji bariery jelitowej i stymulację produkcji czynników przeciwzapalnych.

Z talerza do stawu

Jednak nie tylko błonnik, ale również i inne składniki diety mogą mieć fundamentalne znaczenie dla profilaktyki RZS, a co za tym idzie – prawidłowego poziomu CRP. I chociaż pierwsze, co nam przychodzi do głowy, to modny ostatnio kolagen, to jednak ten składnik pokarmowy okazuje się kontrowersyjny w kontekście reumatoidalnego zapalenia stawów, choć sprawdza się znakomicie w innych problemach stawowych, jak przykładowo w chorobie zwyrodnieniowej stawów.

"Jeśli szukasz naturalnego środka do pielęgnacji skóry, to skorzystaj z właściwości kurkumy. Zmniejsza ona stany zapalne, przyspiesza gojenie się ran i poprawia kondycję skóry." Agata Bugorska - Dietetyk

Otóż przedmiotem zainteresowania naukowców w kontekście RZS stały się ostatnio aktywne biologicznie składniki ziół i pokarmów roślinnych, wykazujące skuteczność w leczeniu i profilaktyce tej choroby, należące do takich grup cząsteczek fitochemicznych, jak polifenole, w tym flawonoidy i fenolokwasy, alkaloidy, glikozydy i terpenoidy.

Szczególnej skuteczności działania dowiedziono tutaj w przypadku resweratrolu z winogron, galusanu epigallokatechiny z herbaty, kwasu chlorogenowego z kawy, hesperydyny z cytrusów, berberyny z owoców berberysu, aldehydu cynamonowego z cynamonu, kurkuminy z kurkumy, tymochinonu z nasion czarnuszki, genisteiny z soi, kemferolu i kwercetyny z owoców i warzyw oraz ginsenozydu z korzenia żeńszenia.

Mechanizmy ich działania w leczeniu i profilaktyce RZS, jak ustalono w badaniach, obejmują głównie następujące kierunki aktywności biologicznej: działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, regulację immunologiczną, hamowanie procesów kościogubnych oraz hamowanie rozmnażania, migracji i inwazji komórek podtrzymujących odczyn zapalny oraz niszczących i deformujących stawy, a także inicjację ich programowanego uśmiercania.

Jak obniżyć ryzyko?

Jak więc wynika z powyższych informacji, aby obniżyć ryzyko rozwoju RZS i wzrostu poziomu CRP, warto wzbogacać swoją codzienną dietę przede wszystkim o fermentowane produkty spożywcze oraz owoce i warzywa, dostarczając do organizmu tym sposobem pełnej palety ochronnych czynników pokarmowych – probiotyków, prebiotyków i aktywnych biologicznie składników roślinnych. Warto przy tym przypomnieć, że większość z tych ochronnych czynników pokarmowych występuje na rynku również w formie suplementów diety, które możemy traktować jako wygodny sposób wspomagania profilaktyki RZS, którego przebieg skutkuje wzrostem poziomu CRP.    

Autor: Sławomir Ambroziak

Źródła:     

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9376257/  
• https://www.mdpi.com/2076-2607/12/7/1387
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9311863/